Ô ḱa... may mắn thay, bóng dáng một nhà sư, Cọp vội cất tiếng than! “Ông Sư ơi! Là người tu hành ông làm ơn làm phước cứu tôi thoát khỏi bẫy rập này, ơn đức ấy muôn đời tôi ghi nhớ!” Xúc động từ tâm, vị tu sĩ kia vội vàng mở cửa rọ cho Cọp thoát thân. Điều ngạc nhiên hơn, vừa thoát ra khỏi bẫy, Cọp rùng ḿnh gầm rống lên vang dội, đôi mắt như hai tia lửa hung tợn chầm chập nh́n thẳng vào nhà sư hiền từ đức độ... Cọp hằn học căm tức lớn tiếng: Loài người các ông ác độc lắm, đánh bẫy định bắt ta ăn thịt. Nay thoát khỏi cảnh cá chậu chim lồng, ta phải giết ông để trả thù, xác ông là miếng mồi ngon cung cấp cho bao tử ta sau hai ngày đói khát... Nhà sư nét mặt b́nh thản hiền lành trả lời: Thế gian là cơi tạm, sống ở thác về, luật tạo hóa nhiệm mầu, hễ có sanh là lẽ dĩ nhiên phải có tử, nào ai lột da sống hoài mà không chết. Chết là giải thoát kiếp con người trên cơi ô trược này, có điều tôi muốn phân trần với Chúa Sơn Lâm tiếng tăm lừng lẫy lại giết chết một kẻ tu hành. V́ muốn cứu mạng sống của Chúa Sơn Lâm, kẻ này có lỗi với người thợ săn, mở bẫy thả ngài... Mai sau tôi chết rồi, những sinh vật bé nhỏ hơn nó coi thường việc đối xử hẹp ḥi của Ngài, biết đâu ngài không khỏi tủi thẹn với cỏ cây sông núi...

Cọp nghe xuôi tai nên nói:- Thôi được, tạm để cho ông yên, nhưng ta ra điều kiện thế này: ông cùng ta đi hỏi xem ba nhân chứng khác nhau. Nếu cả 3 mà đồng ư: “Loài người các ông ác” th́ tôi xẻ xác ông, ông có chịu không?... Nhà sư đáp: Mô Phật, tôi xin bằng ḷng...

Đầu tiên, gặp trâu đang ăn cỏ. Cọp cất tiếng hỏi:- Trâu ơi! Ta hỏi câu này, loài người hiền hay ác, Trâu trả lời ta nghe thử?... Trâu nói: Ḷng dạ con người độc ác khó đo lường. Người bắt tôi làm lụng suốt ngày hết đi cày đến kéo xe, chở từ hột lúa cho người ăn. Tôi làm th́ nhiều mà người bố thí cho một mớ rơm khô để ăn đắp đổi sống qua ngày. Đến khi kiệt sức c̣n da bọc xương người không thương, tham lợi bán tôi cho ḷ thịt. Nơi đây tôi chịu cực h́nh đau đớn họ lóc từng miếng thịt để chia nhau ăn, thậm chí đến tấm da người đem dóng giày bịt trống. Loài người quá ác độc nhẫn tâm...

- Đến lượt thứ hai, gặp cây me, Cọp hỏi:- Me ơi! Ta muốn biết tiếng nói chân thật của me, mi thấy loài người Hiền hay Ác? –Suy nghĩ giây lâu cây me trả lời:- Loài người Ác Thiện lẫn lộn. Khi tôi c̣n bé, người vun phân tưới nước tôi đến tươi tốt trưởng thành. Những tưởng khi lớn lên trả trái cho người để đền đáp ơn săn sóc. Khổ thay, trái chưa kịp chín đến thời kỳ cung cấp, người trèo lên bẻ đại bức càn để ăn tươi nuốt sống, làm cho thân xác ủ ê lá rụng, cành găy!... Suy đi tính lại, loài người Thiện ít, mà Ác lại nhiều hơn.

- Đến nhân chứng cuối cùng. Cọp gặp chú khỉ con... V́ khiếp oai Cọp nên Khỉ thập tḥ nh́n lén!... Cọp gọi khỉ lại, hỏi y như hai câu hỏi lần trước, chú khỉ nhíu mày, nét mặt nhăn nheo khó nghĩ!... Hồi lâu Khỉ trả lời :- Việc đời khó đo lường, mà cũng khó nói, trời đất đang yên lặng nhưng bỗng đâu chốc lát giông gió nổi lên, ḷng dạ người ta vô cùng khó hiểu. Nhưng tôi muốn biết v́ sao Chúa Sơn Lâm lại hỏi tôi câu này? Khỉ hỏi ngược lại, Cọp bèn thuật lại việc bị mắc rọ cho khỉ nghe, chăm chú nghe xong câu chuyện Khỉ đáp:- Vừa nghe ngài kể là một việc, c̣n sự thật có hay không lại là một việc khác. V́ đầu óc non nớt của tôi, khi nào thấy được tận mắt tôi mới tin là sự thật. Cọp gầm lên: chú Khỉ không tin th́ leo lên lưng ta cơng chú đến đó cách đây một dặm đường. Khỉ bằng ḷng theo Cọp cùng vị Sư.

Tại đây Cọp chỉ vào bẫy rọ phân trần với Khỉ. Lúc đó ta bị kẹt trong ấy! Khỉ hỏi:- Rồi làm sao mà ngài ra được? Cọp trả lời:- Chú mày ngu quá. Lúc ấy cái nắp bẫy được giương lên. Khỉ gật đầu ra điều hiểu biết: Bây giờ đâu ngài làm lại tôi xem nắp bẫy sập ra làm sao? Muốn cho Khỉ thấy tận tường, Cọp nhờ nhà sư dở nắp bẫy lên, đoạn chui vào bẫy rọ. Nắp sụp lại! Khổ thay, Cọp bị mắc lừa chú Khỉ con bé nhỏ kia... Sự việc xảy ra y như lúc Cọp vừa mắc bẫy, Khỉ nh́n về nhà Sư hỏi: C̣n nhà Sư lúc đó ở đâu? Cọp cướp lời: ông từ hướng trước kia đi lại. Nghe xong Khỉ nói:- Giờ đây sự thật đă hiển nhiên rồi, th́ giờ rất quí báu. Bậc tu hành th́ đường thẳng ông cứ việc đi, xem như chẳng có việc ǵ xảy ra, lo chi thêm nhiều phiền lụy!... Hướng về phía Cọp, Khỉ nói:- Phần tôi nhỏ bé lại yếu đuối, không giải quyết được việc ǵ, phiền Chúa Sơn Lâm chờ dịp may khác, biết đâu lại cũng có người đến cứu ông. Tôi cầu mong trời đất pḥ hộ ông nhiều sức lực để đương đầu với sư tử, măng xà, kiếu ông, tôi xin tạm biệt!... Cọp nghe xong nổi giận gầm vang rền cả núi rừng. Mặt trời vừa chen lặn, trả về núi rừng một vẻ âm u.

HUỲNH VĂN BỘ

“Bóng ai bỗng hiện trên non vắng

Lửng thửng trên đồi một vị sư

Ta gắng hỏi sư, sư chẳng đoái