Sự
tích
Tu Đà Cấp
Cô Độc
SUDATTANĀTHAPIŅDIKA
Anh ngữ:
HELLMUTH HECKER
Dịch giả: Nguyễn Điều (1993)
|
|
Sự
tích SUDATTANĀTHAPIŅDIKA |
|
| Chương 4 | ||
| Cấp
Cô Độc
* Lời
nói đầu |
TU ĐÀ CẤP CÔ ĐỘC TIẾP ĐỘ GIA NHÂN, THÂN HỮU Tu Đà Cấp Cô Độc, một khi đă đắc quả Nhập Lưu, ông tinh tấn giữ đúng giới luật, thanh tịnh tâm hồn và nhiệt thành hướng dẫn thân thuộc xung quanh ông hướng về thiện nghiệp. V́ vậy ông đă sống trong một gia đ́nh mà mọi người đều biết tu hành. Đức hạnh của Tu Đà Cấp Cô Độc không phải chỉ thấm nhuần đến vợ con, kẻ ăn người ở, mà c̣n thuyết phục được họ hàng của những cộng sự viên này nữa, khiến họ cũng thích bố thí, thích giữ giới và lo trai tịnh trong các ngày lễ (Theo Jàtaka 382). Tư gia của Tu Đà Cấp Cô Độc tự nhiên đă biến thành một trung tâm từ thiện và phạm hạnh. Rồi tiếng lành lan rộng khắp vùng, thấu tai bạn bè và những bá hộ trong giới trưởng giả thành Xá Vệ. Tu Đà Cấp Cô Độc không ép buộc bất kỳ ai tin theo Phật giáo. Ông cũng chẳng né tránh các khó khăn trong công cuộc làm ăn hằng ngày. Nhiều giai thoại về sự dũng cảm tranh đấu để tiến bước kinh doanh thuở ấy của ông, cũng đă được ghi lại trong nhiều kinh điển. Một lần nọ, một nhóm người nghiện nhậu trong thành Xá Vệ hết tiền mua rượu. Họ bèn nghĩ ngay đến cách làm thế nào để phục rượu Tu Đà Cấp Cô Độc, ông bá hộ rất b́nh dân, hằng sống gần gũi với những dân nghèo. Trong đầu óc bọn người nghiện rượu này nghĩ rằng: "Hễ phục rượu được cho ông bá hộ thật say th́ họ sẽ dễ dàng móc túi lấy tiền!". Sau thời gian theo dơi, họ biết Tu Đà Cấp Cô Độc thường dùng một con đường đặc biệt để tới lui thăm viếng nhà vua, họ bèn dựng lên một quán nhậu trên con đường ấy. Khi Tu Đà Cấp Cô Độc đi ngang thấy họ, dừng chân lịch sự chào hỏi, th́ họ lập tức mời ông uống rượu. Tu Đà Cấp Cô Độc liền nhă nhặn từ chối và nói rằng: - Một Phật tử thuần thành không bao giờ say sưa. Rồi ông bỏ đi. Nhưng nhóm người nghiện rượu vẫn không chịu bỏ qua. Họ chờ ông bá hộ thăm vua xong, trên đường trở về, sẽ mời uống rượu một lần nữa. Lần này, Tu Đà Cấp Cô Độc nh́n thẳng vào mặt nhóm người dă tâm nghiêm nghị nói rằng: - Phải chăng các anh muốn phục rượu tôi để móc túi? - Nếu thật sự mấy anh thích nhậu th́ tại sao tất cả các b́nh rượu ở đây vẫn c̣n nguyên? Ác tâm của các anh không thể qua mắt tôi được đâu". Nhóm dân nhậu nghe thế, hoảng sợ, vội biện hộ cầm chừng rồi rút lui mất dạng. (Theo Jàtaka 53). Tu Đà Cấp Cô Độc c̣n có một đức tính đáng khen khác là "hỷ xả" trước những kẻ sống nhờ một số nghề đồng lơa với sự phạm giới. Chẳng hạn như câu chuyện sau đây: Một trong những người bạn của Tu Đà Cấp Cô Độc làm nghề bán rượu. Ông biết vậy nhưng vẫn đối xử b́nh thường như một người bạn. Ngày kia, người bạn "bán rượu" này, v́ sự bất cẩn của một tên giúp việc, đă mất hết sản nghiệp. Tu Đà Cấp Cô Độc hay tin ấy, liền đến chia buồn và tùy khả năng giúp bạn, chứ không phân biệt nghề nghiệp của bạn ḿnh có hợp với Phật giáo hay không. Nói một cách khác: Tu Đà Cấp Cô Độc là một thiện tín giữ giới luật rất trong sạch, gương mẫu, nhưng ông không bao giờ ép buộc người thân phải làm như ông, hay tỏ ra ḿnh đủ giới hạnh rồi xem thường kẻ khác! (Theo Jàtaka số 47). Một lần khác, Tu Đà Cấp Cô Độc điều động chuyên chở một số hàng hóa ngang qua một vùng có nhiều trộm cướp. Ông đă khôn khéo chọn sự vất vả t́m đường đi, tránh nơi bọn cướp phục kích, dù phải hành tŕnh suốt đêm. Kết quả đoàn vận tải của ông đă được b́nh yên. Và lời Phật dạy ông đem áp dụng thực sự mang lại kết quả tốt. Phật dạy: "Người có trí là người biết tạo sự an toàn bằng cách tránh xa những địa điểm nguy hiểm, hơn là biểu dương anh hùng tính của ḿnh, để chạm trán với kẻ dữ". Tu Đà Cấp Cô Độc cũng có tài tuyển chọn người hợp tác rất chính xác. Ông có một người bạn từng chơi với nhau từ lúc tuổi c̣n thơ. Người bạn này mang một cái tên nghe không mấy ǵ đẹp tai là "Bất Hạnh Điểu" (tức con chim xui xẻo). Nhưng Tu Đà Cấp Cô Độc không úy kỵ cái tên "xấu" ấy, ông luôn luôn đối xử thân mật với Bất Hạnh Điểu, và khi người bạn nghèo túng, ông c̣n sẵn sàng giúp đỡ tiền bạc, rồi đua bạn ḿnh vào làm việc trong tư gia! Thân nhân và người lối xóm ai cũng chỉ trích Tu Đà Cấp Cô Độc đă mang điềm xấu (Bất Hạnh Điểu) vô nhà. Nhất là họ viện dẫn rằng: "Bất Hạnh Điểu thuộc về giai cấp thấp hèn hơn Tu Đà Cấp Cô Độc". Nhưng Tu Đà Cấp Cô Độc đă thẳng thắn phản đối. Ông nói: - Cái tên chỉ là cái tên! Trong biệt danh không có sự lành sự dữ! Người trí không bao giờ bận tâm với chuyện dị đoan vô ích. Ngày kia, Tu Đà Cấp Cô Độc đi buôn bán xa. Ông giao phó nhà cửa cho Bất Hạnh Điểu trông coi. Bọn ăn trộm nghe tin ông bá hộ vắng mặt liền lập mưu cướp của. Nhưng khi chúng núp xung quanh ngôi nhà, chờ dịp xâm nhập, th́ Bất Hạnh Điểu nhờ tính cảnh giác và thông minh canh chừng, đă dùng chuông trống đánh ầm lên, như trong nhà đang thiết lễ lớn, khiến cho bọn gian nhân đang ŕnh ăn trộm bên ngoài hoảng sợ, tưởng rằng ông bá hộ và đoàn vệ sĩ hiện có mặt trong nhà chứ không đi đâu cả. Thế là chúng im lặng rút lui. Khi Tu Đà Cấp Cô Độc và đoàn tùy tùng trở về, thấy nhà cửa an toàn, đồng thời nghe câu chuyện bọn cướp bị thất bại ấy, ông bèn tuyên bố với những người "dị đoan" đă chỉ trích ông rằng: - Đấy! Quí vị thấy chưa? Bất Hạnh Điểu đă làm việc rất hữu hiệu, đẩy lui được trộm cướp. Nếu tôi nghe theo lời khuyên dị đoan của các người, đuổi Bất Hạnh Điểu đi, th́ bây giờ tôi đă mất của rồi" (Theo Jàtaka 83. 121). Hầu hết những thân hữu của Tu Đà Cấp Cô Độc là những người không Phật giáo, và giữ tín ngưỡng riêng. Thậm chí một số lớn c̣n là đệ tử của những đạo sĩ du phương cầm đầu, đại diện cho nhiều môn phái đang phát triển mạnh ở Trung Ấn Độ thuở bấy giờ. Thế mà một hôm Tu Đà Cấp Cô Độc tỏ nhă ư mời hết những thân hữu ấy kéo nhau đến nghe đức Phật thuyết pháp, th́ họ đồng loạt vui vẻ đi liền. Và chỉ sau khi nghe thuyết pháp, lần đầu tâm hồn họ đă đổi khác. Một sự kinh cảm thấy được chân lư đă thúc đẩy họ lần lượt xin làm đệ tử Phật. Và kể từ đó họ thường xuyên lui tới Kỳ Viên Tự, mang bốn món vật dụng đến dâng cúng cho chư Tăng và tinh tấn giữ tám giới trong những ngày thánh lễ. Nhưng tiếc thay, thiện hạnh ấy họ không thực hiện được lâu, v́ sau đó, khi đức Phật đi hóa đạo phương xa, vắng mặt trong thành Xá Vệ, th́ họ lại chểnh mảng ít đi chùa, rồi dần dần quay trở lại với những giáo chủ cũ. Mấy tháng sau, khi đức Thế Tôn trở về thành Xá Vệ, Tu Đà Cấp Cô Độc lại dẫn những người bạn ấy đến thăm đức Phật. Lần này, đấng Toàn Giác không những giải rơ cho họ thấy các khía cạnh thực tế hữu ích của Phật giáo, mà Ngài c̣n cảnh cáo rằng: - Chẳng có một Thần linh hay Thượng đế nào có thể che chở cho con người tránh khỏi khổ đau phiền năo hơn là tự ḿnh tự tu, tự độ, trong sự thường xuyên thân cận với Phật, Pháp, Tăng, lấy ba ngôi ấy làm chỗ nương nhờ tuyệt đối và làm đuốc soi đường. Ai sinh ra vào thời có đức Phật độ sinh là một dịp may hiếm có. Nếu v́ tăm tối lại để mất cơ hội học hỏi, tu hành theo Phật giáo là một điều vô cùng đáng tiếc! Ngược lại, ai sáng suốt khi t́m thấy chân lư Phật giáo rồi, liền nhất tâm qui y Tam bảo, trau giồi giới hạnh, tăng cường thiện nghiệp, th́ người ấy nếu không được giải thoát trong kiếp này th́ kiếp sau chắc chắn sẽ hạnh phúc tái sinh làm người hay làm trời. Đoạn đức Thế Tôn tán dương đức lành của Tam bảo (Ba ngôi Phật, Pháp, Tăng) bằng những kệ ngôn sau đây:
Xuyên qua những câu kệ ngắn, gọn và thâm thúy như thế, đức Toàn Giác đă kích thích được chánh tâm của những người bạn Tu Đà Cấp Cô Độc, khiến họ hiểu thấu chân lư giải thoát trong Phật giáo, nhất là các pháp Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo. Rồi sau câu kệ cuối cùng tất cả đă đắc quả Nhập Lưu Tu Đà Hườn, trước sự hiện diện của Tu Đà Cấp Cô Độc. (Theo Jàtaka 1). Do đó, chúng ta có thể nói chính Tu Đà Cấp Cô Độc đă tiếp độ được bạn bè ḿnh vậy!
-ooOoo- |
|
Webmaster:
chuyenvienweb@gdptvnac.net