Sự tích
Tu Đà Cấp Cô Độc

SUDATTANĀTHAPIŅDIKA
Anh ngữ: HELLMUTH HECKER
Dịch giả: Nguyễn Điều (1993)

trở về Kinh Sách

* Lời nói đầu
* Chương 1
* Chương 2
* Chương 3
* Chương 4
* Chương 5
* Chương 6

Ư tưởng đẹp

Tu Đà Cấp Cô Độc t́nh nguyện tiếp tục nhận lănh trách nhiệm nuôi nấng Tăng Già và bảo tŕ ngôi chùa Kỳ Viên cho đến trọn đời. Ông cung cấp hằng ngày tứ sự cúng dường đến chư Tăng. Mỗi buổi sáng, ông dâng cơm nước. C̣n buổi chiều th́ ông hộ độ thuốc men, nhang khói các lễ đài, và đôn đốc gia nhân rửa sạch bát dĩa, giặt giũ y phục, mền chiếu, cũng như quét dọn, lau chùi toàn diện ngôi chùa một cách thận trọng. Nói tóm lại là những công tác ǵ chư Tăng không thể làm được th́ ông cắt đặt nhân viên thực hiện chu toàn. Nhất là việc chăm sóc vườn hoa và những cây cối rợp bóng mát, cùng ao sen, giếng nước và hồ tắm, để cho khuôn viên xung quanh ngôi chùa được luôn luôn tươi nhuận, hợp vệ sinh.

Về sau này, khi số Tăng chúng tụ tập tại chùa và những thiền viện phụ cận, lên đến hàng ngàn vị, th́ hằng ngày, ngoài việc hộ tŕ toàn thể chùa Kỳ Viên, Tu Đà Cấp Cô Độc c̣n thỉnh thêm bảy trăm đại Tỳ khưu về nhà trai Tăng nữa. Nhà ông là một ṭa lâu đài cao bảy từng, mỗi từng chứa một trăm Sa môn, nên đến giờ ngọ thực, lâu đài ấy trông giống như một cơi Phạm hạnh, v́ từ trên xuống dưới thấp thoáng đầy bóng y vàng và lời ăn tiếng nói thấm nhuần thiện pháp.

Khi tiếng khen về tấm ḷng hộ pháp, rộng răi phi thường của Tu Đà Cấp Cô Độc lan rộng khắp nơi, thấu tai quốc vương Ba Tư Nặc (Pasenadi). Nhà vua muốn ganh đua danh tiếng với ông, đă bảo cận thần mời năm trăm vị Tỳ khưu vào cung cúng dường mỗi ngày. Một hôm nhà vua có ư định gặp chư Sa môn để xem phản ứng của họ về sự hộ độ rộng răi của ḿnh ra sao th́ được vệ quan cho biết rằng:

- Các thức ăn thức uống của triều đ́nh dành cho chư Tăng, tuy đă dọn sẵn và mời họ tự tiện dùng nhưng các Sa môn lại đem trao cho những Phật tử nhiệt thành khác, rồi bảo họ dâng cúng trở lại, cho hợp lẽ đạo.

Nhà vua cảm thấy khó chịu, thắc mắc rằng:

- Thực phẩm của hoàng gia là những thức ăn thượng hạng, không phải tầm thường, thế mà chư Sa môn đă chẳng tranh nhau thọ dụng, để khen ngợi mà c̣n có những cử chỉ kỳ lạ?

Sau đó, quốc vương Ba Tư Nặc đến gặp Phật để hỏi duyên cớ th́ được Phật trả lời:

- Này bệ hạ! Sự cúng dường đến chư Tăng mời vô hoàng cung của bệ hạ chỉ có h́nh thức vật chất, nhưng không có giá trị tinh thần. Các quan quân được bệ hạ giao làm việc ấy chỉ biết hành động v́ tuân lệnh. Họ tuân lệnh bố thí đến các hàng Sa môn như tuân lệnh dọn quét, rửa ráy một chỗ dơ bẩn, hay tuân lệnh lùng bắt một tên trộm nộp trước triều đ́nh, chứ trong thâm tâm họ không có tối thiểu hiểu biết ǵ về thiện nghiệp của ḿnh cả. Cũng như họ không có một niềm kính ngưỡng xứng đáng nào đến chư Tỳ khưu Tăng. Trong đầu họ c̣n nghĩ rằng: "Những Sa môn cao tuổi này chắc không biết làm ǵ để sống nên phải ăn bám nhờ dân chúng!"

- Này bệ hạ! Khi hiến tặng một vật mà người làm tỏ ra thái độ ấy th́ người nhận không dám thọ dụng một cách yên tâm, cho dù vật hiến tặng có đắt giá đến đâu đi nữa! Ngược lại, khi những thí chủ gương mẫu như Tu Đà Cấp Cô Độc hay Nguyệt Trang tín nữ dâng cúng bất cứ vật ǵ, họ cũng hành động với tất cả ḷng thành. Chư Tỳ khưu Tăng lúc nhận, cũng thọ dụng một cách thanh tịnh và quán tưởng rằng: "Bậc xuất gia hằng ngày được thiện nam tín nữ hộ độ th́ phải chăm lo tu hành để hồi hướng phúc đức cho toàn thể nhân loại chúng sanh". Rồi họ từ bi đón nhận vật thí.

- Một bữa cơm đạm bạc, hiến dâng bởi một tấm ḷng thành vẫn quư hơn cao lương mỹ vị mà đem cho với sự lạnh lùng hay bằng một thái độ khinh bỉ.

- Này bệ hạ! Chắc bệ hạ c̣n nhớ câu ngạn ngữ: "Cơm chua mà thành tâm chia sớt cho nhau th́ cũng trở thành ngon ngọt!?" (Theo Jàtaka 465: Túc Sinh truyện số 465).

Rồi để nhà vua dễ nhớ, đức Phật c̣n ngâm câu kệ rằng:

"Nắm cơm tuy có tầm thường,
Nhưng tâm thành kính khi nhường cho nhau.

Th́ cơm ngon biết dường nào,
Ăn cơm ngon ấy tâm vào an vui".

(N. Đ. Phỏng dịch thành văn vần theo Jàtaka 346: Túc Sinh truyện số 346)

Tu Đà Cấp Cô Độc và Nguyệt Trang tín nữ không phải chỉ là hai thí chủ lớn nhất của Tăng Già tại thành Xá Vệ, mà họ c̣n là hai cư sĩ hộ pháp đặc biệt được đức Thế Tôn ban cho diễm phúc thay mặt Phật để tổ chức hàng ngũ Phật tử lúc bấy giờ. (Theo các Jàtaka 337, 346, 465: Túc Sinh truyện số 337, 346, 465).

Tuy nhiên Tu Đà Cấp Cô Độc dù có tiền rừng, bạc biển đến đâu, ông cũng không tránh khỏi cái luật thịnh suy, vô thường và bất trắc. Trong một trận đại băo lụt nọ, ông đă bị nước cuốn trôi đi toàn thể tiền dự trữ gồm mười tám triệu đồng tiền vàng. Rồi những người vay tiền ông tổng cộng đến mười tám triệu đồng tiền vàng khác, cũng quịt luôn không trả!

Gia tài khổng lồ chín chục triệu đồng tiền vàng của ông vốn đă xuất ra ba phần năm để mua đất, cất chùa và làm lễ hết năm mươi bốn triệu đồng tiền vàng rồi (18x3=54). Bây giờ ông gặp nạn bị thiên tai và những kẻ thiếu nợ cướp mất ba mươi sáu triệu đồng tiền vàng c̣n lại nữa, thành thử bỗng chốc ông trở thành tay không. Tu Đà Cấp Cô Độc mới ngày nào là một đại triệu phú th́ hiện tại là một người nghèo.

Nhưng điều đáng quí là đối diện với nghịch cảnh, ông vẫn tiếp tục làm bổn phận của một người hộ pháp, nuôi dưỡng Tăng Già. Khác chăng là ngày trước ông đủ điều kiện để dâng cúng những bữa ăn đầy đủ, th́ ngày nay ông có món ǵ, thành kính đem dâng chư Sa môn món ấy, để cùng nhau thanh tịnh tu tập, sống qua ngày.

Nhắc lại lúc đó có một vị Thọ thần ngụ trong đỉnh tháp trên tầng lầu thứ bảy ṭa nhà Tu Đà Cấp Cô Độc. Cứ mỗi lần đức Phật và chư Thánh Tăng đến, y v́ kinh sợ oai đức của Thánh nhân, không dám ở yên trong trú sở trên cao của ḿnh phải bước xuống đất. Điều này làm cho y bực bội. Do đó, đă từ lâu, vị Thọ thần hằng t́m cách để làm cho Tu Đà Cấp Cô Độc không mời Phật và chư Thánh Tăng tới nhà nữa, nhưng y vốn chưa t́m ra dịp tốt.

Nhân cơ hội Tu Đà Cấp Cô Độc trở thành nghèo, Thọ thần liền hiện đến trước mặt viên quản gia của Tu Đà Cấp Cô Độc nói rằng:

- Này bạn! Nhà bá hộ bây giờ đă nghèo rồi, bạn nên khuyên ông chủ đừng cúng dường các Sa môn nữa.

Nhưng người quản gia lại làm ngơ, không nghe theo lời xúi giục ấy. Thọ thần bực tức quay sang dụ dỗ cậu con trai của viên quản gia với mục đích tương tự là chống lại đức Phật và chư Tăng. Rồi y cũng thất bại luôn.

Sau cùng Thọ thần vận dụng hết phép lực của ḿnh, hiện nguyên h́nh có hào quang bao phủ, trước mặt chủ nhà Tu Đà Cấp Cô Độc để khuyên ông không nên tiếp tục bố thí nữa. Thọ thần viện dẫn rằng: "Vàng bạc là của quí trên đời, không có nó đời sống sẽ vô cùng cơ cực. Vậy nếu c̣n chút ít, ông không nên đánh mất v.v...".

Nhưng Tu Đà Cấp Cô Độc liền điềm tỉnh trả lời:

- Này Thọ thần! Đối với tôi, trên đời chỉ có ba thứ quí nhất: Đó là Phật, đấng thân, khẩu, ư trọn lành, hoàn toàn giải thoát. Pháp những lời dạy chân chánh cứu khổ của Ngài, và Tăng, những Sa môn sống đúng phạm hạnh, diệt tận tham, sân, si phiền năo, làm phước điền cho chúng sanh nhân loại.

- Này Thọ thần! Tu Đà Cấp Cô Độc này từ ngày giác ngộ được chân lư, chỉ biết t́m kiếm và bảo vệ ba thứ ấy, ngoài ra không ưa thích bất cứ vật ǵ khác! Bây giờ yêu cầu Thọ thần hăy đi chỗ khác, v́ trong nhà này không có chỗ để cho một Thọ thần chống lại Phật, Pháp, Tăng.

Thế là vị Thọ thần, theo luật của cơi Địa tiên dục giới phải rời chỗ ở nhà Tu Đà, mong mỏi đến gặp vị Địa tiên đang là thần hoàng của thành Xá Vệ (Sàvatth́) để yêu cầu xin lên bậc trên cho ḿnh có một trú sở mới. Nhưng khi ước muốn của Thọ thần được tŕnh với Tứ Đại Thiên Vương, th́ bốn vị vua trời này cũng không đủ khả năng thẩm xét một vị Thọ thần chống lại Tam bảo, nên cuối cùng số phận của Thọ thần phải đặt vào trong tay của vua trời Đế Thích (Sakka).

Sống trong cảnh không có trú sở nhất định, rày đây mai đó vị Thọ thần bắt đầu xét lại việc ḿnh đă làm, và ư thức được ấy là nghiệp xấu nên âm thầm hối hận. Vua trời Đế Thích biết được chuyện ấy bèn để cho Thọ thần lang thang một thời gian, chừng nào can đảm quay về sám hối th́ ông mới giải quyết.

Khi Thọ thần đến trước Đế Thích cầu sám hối và xin một thiện nghiệp ǵ làm, để chuộc tội th́ Đế Thích phán rằng:

- Này Thọ thần! Ngươi ở trong nhà Tu Đà Cấp Cô Độc biết trước mọi tai nạn suy sụp của chủ nhà mà không báo trước để gia chủ tránh là một lầm lỗi quan trọng! Bây giờ muốn chuộc tội, người phải làm cách nào để hoàn lại gia sản cho Tu Đà Cấp Cô Độc.

Cách chuộc tội đă được đưa ra, vị Thọ thần vô cùng mừng rỡ nhận thi hành lập tức những phán quyết của Đế Thích để phục thiện. Trước tiên, Thọ thần dùng thần thông gom lại tất cả số đồng tiền vàng của Tu Đà Cấp Cô Độc đă bị nước cuốn trôi ra biển. Kế tiếp, Thọ thần t́m kiếm những kho tàng chôn dấu vô chủ nằm trong ḷng đất hay dưới nước, hoặc những kho tàng đă có chủ, nhưng cả ḍng họ con cháu hiện chết hết không c̣n ai thừa hưởng. T́m xong Thọ thần đem tặng tất cả cho Tu Đà Cấp Cô Độc! Sau cùng, Thọ thần quay sang đ̣i nợ cho ông bá hộ bằng cách hiện vào trong giấc mơ của những người thiếu nợ, dùng thần lực biểu diễn, bảo phải trả nợ cho ông Tu Đà Cấp Cô Độc v.v...

Nhờ vậy, chẳng bao lâu sau, Tu Đà Cấp Cô Độc bỗng tự nhiên giàu có như cũ. Ngoài việc thu hồi số của cải xưa, ông c̣n được hoạch tài thêm năm mươi bốn triệu đồng tiền vàng nữa. Số của này tương đương với tổng cộng chi phí ba lần mua đất, cất chùa và làm lễ, chứng tỏ rằng sự cúng dường Tam bảo của Tu Đà Cấp Cô Độc đă không làm gia tài ông giảm xuống!

Sau đó, Thọ thần hiện ra trước mặt đức Phật để sám hối, xin Ngài tha thứ cho những nghiệp ác mà y đă tối tăm phạm phải. Đức Thế Tôn với ḷng từ bi vô lượng đă giải tội cho Thọ thần. Ngài c̣n ban pháp lành cho Thọ thần giác ngộ, rồi y xin qui y trở thành đệ tử Phật nữa.

Đức Phật giảng thêm cho Thọ thần hiểu rằng:

- Một bậc đại hạnh khi đă dùng pháp bố thí để trở thành hoàn toàn giải thoát, th́ không có sức mạnh nào trên thế gian này có thể ngăn cản họ được, dù cho sức mạnh ngăn cản đó phát xuất từ vua chúa, phát xuất từ hiền thần hay hung thần, phát xuất từ ác tiên hay thiện tiên, và ngay cả phát xuất từ thần chết. (Theo Jàtaka 140 và 340: Túc Sinh truyện số 140 và 340).

Sau khi Tu Đà Cấp Cô Độc đă tái trở thành triệu phú, c̣n giàu có hơn trước, một người Bà la môn trong vùng v́ ganh ghét, muốn tước đoạt cái "phép lạ" (hay bí quyết) đă cứu giúp và phục hồi gia tài Tu Đà Cấp Cô Độc nhanh chóng như thế. Y bèn nghĩ ngay đến thần tài Siri. (Theo văn minh Bà la môn giáo th́ thần tài Siri xuất hiện dưới h́nh thức "điềm lành" trong nhà người nào th́ người đó sẽ trở nên giàu có).

Vậy việc phải làm của người Bà la môn ác tâm kia, là t́m cách chiếm đoạt cái "thần tài" hay điềm lành ấy đem về nhà y, th́ tự nhiên y sẽ trở nên giàu có. Điều này cũng phản ảnh niềm tin của tín đồ Bà la môn giáo rằng: Ai giàu có trên đời là nhờ t́m được "tín hiệu", tức thần tài hay phú lệnh (c̣n gọi là điềm lành) do Thượng đế ban xuống trần gian. Chứ không phải sự giàu có hiện tại là do gặt hái quả lành từ thiện nghiệp của ḿnh đă tạo trong kiếp trước như đức Phật đă dạy! Nói một cách khác "thần tài" là một loại "âm binh" của Thượng đế rải xuống trần gian. Ai t́m cách chiếm đoạt hay dụ dỗ, cầm giữ được những h́nh tướng của các "âm binh" này trong nhà ḿnh, th́ ḿnh sẽ trở nên giàu có.

Nghĩ đoạn, người Bà la môn t́m đến nhà Tu Đà Cấp Cô Độc. Y xin phép được vào tận bên trong để quan sát t́m kiếm tín hiệu của thần tài. Nhờ biết nham độn và có khả năng bói toán nên y liền thấy thần tài "nằm" trong con gà trống lông trắng được bá hộ Tu Đà Cấp Cô Độc rất cưng, nhốt trong một lồng bằng vàng.

Người Bà La môn lập tức hỏi xin con gà cồ lông trắng, y viện lư do rằng y sẽ dùng tiếng gà gáy buổi sáng của nó để đánh thức đám học tṛ dậy. Với hạnh nguyện bố thí, Tu Đà Cấp Cô Độc không chần chừ liền cho con gà. Nhưng ngay lúc ấy "tín hiệu thần tài" lại rời con gà, nhập vào một viên ngọc trên áo của chủ nhà. Người Bà la môn biết được sự việc quay qua xin viên ngọc th́ y thấy "thần tài" bỏ viên ngọc, nhập vào trong cây gậy của Tu Đà Cấp Cô Độc. Y lại xin cây gậy th́ "thần tài" di chuyển đến mái tóc của người đệ nhất phu nhân Tu Đà Cấp Cô Độc, tên là Punnalakkhana, một người đàn bà rất nhiều phúc đức và luôn luôn được các hàng chư Thiên vô h́nh bảo vệ.

Khi người Bà la môn nh́n thấy đệ nhất phu nhân Punnalakkhana th́ y giật ḿnh hoảng sợ, tự nhủ rằng: "Chết chửa! Bây giờ thần tài nằm trên mái tóc của đệ nhất phu nhân Tu Đà Cấp Cô Độc, lại có Thiên chúng hộ vệ th́ ta hết đường chiếm đoạt".

Cuối cùng, người Bà la môn v́ hổ thẹn đă thú thật dă tâm của ḿnh với chủ nhà, rồi trả lại con gà, viên ngọc và cây gậy, đoạn bỏ đi.

Khi Tu Đà Cấp Cô Độc đến thăm Phật, thuật hết mọi chuyện liên quan đến người Bà la môn biết một thứ nham độn mà ông không hiểu ǵ cả, th́ được nghe đức Phật giảng giải rằng:

- Này Tu Đà Cấp Cô Độc! Sự định tâm của con người có thể giúp họ biểu diễn được một số khả năng đặc biệt.

- Này Tu Đà Cấp Cô Độc! Nếu khả năng vật chất của loài người có thể tiện lợi, nhanh chóng, chính xác và tối tân hơn, nhờ vào những dụng cụ hay máy móc tinh vi, th́ khả năng tâm linh của họ cũng có thể nhiệm mầu tuyệt diệu hơn, nhờ những ưu tính tu luyện thuần thục, thanh tịnh và thánh thiện.

- Xa hơn nữa, này Tu Đà Cấp Cô Độc! Niết bàn là một phẩm cách siêu việt đối với phàm nhân và những ai chưa dứt sạch phiền năo. Nhưng Niết bàn là một pháp rất hiển nhiên và thực tế đối với các bậc đă hoàn toàn giải thoát. (Theo Jàtaka 284: Túc Sinh truyện số 284).

Tu Đà Cấp Cô Độc vốn có một ḷng sùng kính đức Phật vô cùng chu đáo. Ông nghĩ đến mọi h́nh thức tạo phúc hướng về đức Phật. Khi đấng Toàn Giác có mặt gần ông tại đất nhà, thành phố Xá Vệ, th́ ông hẳn đến Kỳ Viên Tự lễ bái hằng ngày. Nhưng những lúc đức Bổn Sư phải đi xa, lê gót chân ban bố chánh pháp các nơi khác, th́ ông phải làm sao? Thế là một ư nghĩ tạo phương tiện để gián tiếp lễ bái đức Phật tại Xá Vệ lại nảy ra trong đầu óc ông.

Một hôm Tu Đà Cấp Cô Độc ngỏ ư với Tôn giả A Nan Đà rằng: "Ông muốn xây một kiến trúc dành riêng cho đức Phật gần Kỳ Viên Tự". Rồi qua trung gian của Tôn giả A Nan Đà, ông được nghe đức Phật dạy:

- Có ba h́nh thức kiến trúc để tưởng nhớ lâu dài đến tṛn giáo pháp một vị Phật. Đó là Bảo tháp (hay đền thờ), đài Kỷ niệm, và Thánh địa:

1/ Bảo tháp (hay đền thờ) dành để an trí các di thể, từ nhục thân của Phật để lại. Chẳng hạn như Xá lợi hay tro quí sau khi viên tịch hỏa táng v.v...

2/ Đài Kỷ niệm dùng để lưu giữ những vật dụng của đức Phật đă từng ít nhất là dùng một lần lúc sinh tiền. Chẳng hạn như b́nh bát, cội Bồ đề.

3/ Thánh địa dùng để gợi h́nh ảnh tượng trưng cho sự xuất hiện và những sinh hoạt của đức Phật khi c̣n tại thế.

Trong ba h́nh thức ấy để gián tiếp lễ bái này, cái thứ nhất không có được, v́ đức Thế Tôn c̣n sống. Cái thứ ba cũng không thích hợp, v́ Thánh địa gợi h́nh ảnh tượng trưng cho sự xuất hiện và sinh hoạt của đức Phật, chỉ có giá trị sau khi đức Phật đă khuất bóng! C̣n lại h́nh thức lễ bái gián tiếp thứ hai là "Phật dụng" (hay đồ dùng của đức Phật) th́ khả dĩ tạo được.

Tu Đà Cấp Cô Độc liền nghĩ ngay đến cây Bồ đề ở xứ Uruvela, gần sông Ni Liên (Anoma) mà đức Phật đă dùng che nắng che mưa, để t́m ra con đường giải thoát, cứu khổ cho ḿnh và toàn thể chúng sanh. Chính dưới cội Bồ đề này, Ngài đă t́m ra và mở được cánh cửa bất tử.

Suy nghĩ về những giá trị vật dụng như thế, sau cùng Tu Đà Cấp Cô Độc quyết định mang một nhánh Bồ đề, từ chỗ đức Phật đă đắc đạo kia, về trồng trong thành Xá Vệ.

Tôn giả Đại Mục Kiền Liên biết được thiện ư của Tu Đà Cấp Cô Độc, liền t́nh nguyện dùng thần thông chiết một nhánh con Bồ đề từ Bồ đề đạo tràng, mé rừng Uruvela (Khổ Hạnh lâm) thuộc nước Ma Kiệt Đà (Magadha) mang về thành Xá Vệ. (Lời thêm của dịch giả: Khoảng cách từ thành Xá Vệ đến Bồ đề đạo tràng rất xa, ngày nay nếu đi xe hơi cũng phải chạy một ngày ṛng ră mới tới. Vả lại, thuở ấy kỹ thuật canh nông trồng trọt không tối tân như bây giờ. Một nhánh Bồ đề con mà chuyên chở bằng kỵ mă hay mă xa, dưới ánh nắng như thiêu như đốt của miền Trung Ấn th́ không cách ǵ c̣n sống đến chỗ trồng. Đây chính là lư do mà Tôn giả Đại Mục Kiền Liên đă phải dùng thần thông, một khả năng mà Thánh Tăng chỉ dùng trong những trường hợp bị bắt buộc.

Nhắc lại việc trồng cây Bồ đề tại đại ngọ môn chùa Kỳ Viên thành Xá Vệ. Khi ấy, ngoài sự chứng minh của đức Phật và Thánh chúng, c̣n có sự hiện diện của quốc vương Ba Tư Nặc. Tôn giả A Nan Đà nh́n Đại thánh Mục Kiền Liên th́ thấy tự nhiên ông biến mất. Rồi chỉ một nháy mắt sau, ông đă hiện nguyên h́nh trở lại, trên tay cầm một nhánh Bồ đề con tươi rói, như mới được chiết từ thân cây mẹ cách đó vài giây. Tôn giả A Nan Đà nhân muốn đề cao thẩm quyền cai trị của một vị quốc vương trong lănh thổ của họ, nên đă đón lấy cây Bồ đề con trên tay Đại thánh Mục Kiền Liên và trao lại cho vua Ba Tư Nặc.

Nhưng vua Ba Tư Nặc vội khiêm nhường nói rằng:

- Bạch đức Thế Tôn và chư Thánh Tăng! Trẫm chỉ là người đứng đầu trong vương quốc về mặt đời. C̣n về mặt đạo, chính Tu Đà Cấp Cô Độc mới là bậc cư sĩ duy nhất xứng đáng gieo trồng giống Bồ đề thánh thiện này trên lănh thổ của chúng ta. Vậy trẫm đề nghị nhường danh dự ấy cho Tu Đà Cấp Cô Độc".

Thế là cây Bồ đề được trồng tại trung tâm công trường, cổng chính dẫn vào Kỳ Viên Tự.

Và thời gian lặng lẽ trôi qua cây Bồ đề trước, chùa Kỳ Viên mỗi ngày một cao lớn, cành lá sum suê, cho bóng mát và nhắc nhở những kẻ thiện tâm tưởng nhớ đến khung cảnh nơi đức Phật đă thành đạo. Để tăng cường ư nghĩa sự hiện diện của cây Bồ đề chùa Kỳ Viên, Tôn giả A Nan Đà c̣n cung thỉnh đức Phật ngồi tham thiền bên gốc cây Bồ đề này để ban phúc đến Thọ thần và làm cho địa điểm càng lúc càng tăng sự thánh thiện, thanh tịnh.

Riêng Tu Đà Cấp Cô Độc, kể từ ngày cây Bồ đề hiện diện trước Kỳ Viên Tự ông đă xem đó như một h́nh ảnh thứ hai của đức Phật, nhất là những khi đấng Toàn Giác đi hóa đạo phương xa. Tu Đà Cấp Cô Độc hằng ngày lại dùng cây Bồ đề làm đề mục tu thiền và ông đă ổn định được tâm hồn ḿnh xuyên qua một h́nh ảnh gần nhất với sự đắc đạo của đức Phật (Theo Jàtaka 479: Túc Sanh truyện số 479).

-ooOoo-