Cành Lá Vô Ưu

Thích Thanh Từ - 1994 -

trở về Kinh Sách

Nguồn Gốc Mê Tín

Cành lá vô ưu

***Lời mở đầu
1-Tu là cầu b́nh an...
2-Nguồn gốc mê tín
3-Cuộc đời tương đối
4-T́nh thương sẽ
    không c̣n, ...
5-Đức Phật là bậc Thầy các nhà khoa học
6-Tất cả Pháp
    không cố định
7-Phá rừng tre gai
8-Nước có dậy sóng không
9-Nụ cười bất diệt

Mê tín là cái bệnh những nhà trí thức đều chê trách, chánh quyền cũng chủ trương dẹp trừ mê tín. Thế mà bệnh mê tín mỗi ngày một tăng, càng lúc càng lan rộng. Thậm chí có những nước tự cho ḿnh là văn minh nhất thế giới, mà dân chúng trong nước ấy vẫn c̣n mê tín. Đó là tại sao?

Mê tín do tâm mong cầu - Con người khi mong cầu một điều ǵ mà quá khả năng ḿnh th́ dễ sinh mê tín. Ví như có một người muốn vay một số vốn lớn làm ăn, không biết việc làm ăn này sẽ kết quả tốt hay xấu. Tự nhiên ḷng họ thấy băn khoăn lo lắng không biết hỏi ai, tin ai. Nghe nói có ông đồng bà cốt nào đó linh ứng, nói quá khứ vị lai rất trúng, họ liền muốn t́m tới hỏi han. Chỉ tốn tiền quẻ có năm bảy trăm, mà biết việc làm cuả ḿnh thành công hay thất bại th́ an ổn biết mấy. Hoặc trên đường công danh có những học sinh, sinh viên đến kỳ thi cử, lo âu thân phận ḿnh không biết thi đậu hay rớt. Nghe đồn Lăng này, Miếu kia linh hiển xin xăm bói quẻ sẽ báo đúng những điều sắp đến, các cô, các cậu không tin vào khả năng học hành của ḿnh, nhất định đi đến xin xăm để hỏi thăm thần thánh xem thế nào.

Mê tín do tâm sợ hăi - Sợ hăi là gốc sinh ra mọi mê tín. Một gia đ́nh nọ tiếp tục xảy ra đôi ba người chết "bất đắc kỳ tử", những người c̣n lại đâm ra hoảng hốt, nghe đâu có thầy bùa thầy chú giỏi liền đi rước về ếm đối để ḿnh khỏi bị chết trùng. Chính v́ sợ hăi mà những người này sanh mê tín. Có những người bị tai nạn dồn dập, vừa té xe bị thương lại bị người giựt nợ, con trai thi rớt, con gái bị bệnh.. mất b́nh tĩnh, nghe đồn ông đồng này hay bà cốt kia giỏi, họ liền t́m đến để cầu cứu hộ, xin phép lạ về để trừ tai ách. Lại có người sắp làm điều mạo hiểm, lo sợ không biết vượt qua mọi hiểm nguy được chăng, họ vào am vào miếu để thưa hỏi thần linh bằng cách rút xăm bói quẻ. Nếu được xăm tốt quẻ lành th́ họ mới mạnh dạn xông pha. Có những người mắc bệnh nan y, họ buồn khổ sợ chết. Nghe bất cứ nơi đâu có sự linh thiêng mầu nhiệm, họ đều đi đến để xin thuốc cầu bùa. Dù phải làm những điều quái dị, họ thảy đều chấp nhận, miễn sao lành bệnh là vui. Hoặc có người sợ vận sui hạn xấu, nên đầu năm đến chùa cúng sao cúng hạn, cầu cho tṛn năm cuộc sống được hanh thông, gia đ́nh được an vui may mắn. Hoặc có người v́ thương cha mẹ đă quá cố, sợ cha mẹ chết rơi vào địa ngục chịu đói khổ nhọc nhằn, họ bèn nhờ thầy cúng dán lầu kho, xe cộ, giấy tiền giấy bạc, lễ cúng đốt xuống cho cha mẹ được an hưởng nơi âm ty... Mọi sợ hăi đều là cội nguồn của mê tín.

Nhân quả - Nhân quả là sự thật, là lư đương nhiên mà người đời ít ai nghĩ đến. Bởi con người cố mong cầu cái quả mà không cân xứng cái nhân. Hoặc họ ước mơ nhặt được những cái quả ngoài tầm tay của họ. Hoặc họ không có tâm tự tín nên làm việc ǵ cũng ngờ vực lo âu. Đó là những lư do khiến họ đâm ra mê tín. Nếu mọi người tự biết rơ rằng mọi hậu quả nên hư tốt xấu, thành công thất bại đều do nguyên nhân hay dở đủ thiếu của con người tạo nên. Không có cái quả nào tự trên trời rơi xuống, hoặc dưới đất bỗng dưng hiện lên, mà đều do trí sáng suốt và sức lao động cần cù của con người tạo ra. Chúng ta cứ tạo nhân tốt thật đầy đủ th́ quả tốt nhất định đến. Ví như chúng ta muốn có quả một cây cam mật, trước chúng ta phải chọn giống từ cam mật, hoặc chiết cành từ cây cam mật. Kế đó, chúng ta phải lựa chỗ đất mầu mỡ ương giống xuống tồi tưới nước bón phân đúng thời đúng lúc, chăm sóc sâu bọ đừng cho phá hại. Sau này chúng ta sẽ thu hoạch được quả cam mật không sai. Chúng ta khỏi phải mong cầu, khỏi phải trông đợi mà quả sẽ thành tựu viên măn theo sở nguyện của ḿnh. Cũng thế, mọi sự nên hư thành bại trong đời ḿnh không phải ngẫu nhiên mà đến, không phải từ ai ban cho, mà do những cái nhân chúng ta tạo nên từ trước, khi nhân duyên đầy đủ th́ quả thành. Không phải chúng ta cầu xin mà nó đến, không phải chúng ta xua đuổi mà nó đi, một khi nhân đă thành th́ quả phải chịu. Chúng ta cứ sợ tai ương đổ lên đầu chúng ta, mà lại không sợ những nhân xấu do ḿnh đă gieo từ trước. Chúng ta cầu thần khấn Phật ban bố phúc lành cho chúng ta, mà chúng ta không chịu ban ơn bố đức cho những người chung ḿnh. Những nhân xấu kết hợp thành quả xấu, những nhân tốt tụ hội thành quả tốt. Cầu mong quả tốt mà không chịu gieo nhân tốt, sợ hăi quả xấu mà không dừng tay tạo nhân xấu, sự cầu mong sợ hăi ấy chỉ là việc không đâu. Chi bằng chúng ta ngày cứ tạo nhân lành, tránh nhân dữ, chả cầu mong sợ hăi chi hết.

Ba cửa giải thoát (Tam giải thoát môn) - ba cửa này là Không, Vô Tướng, Vô nguyện (vô tác). Đây là người tu được trí tuệ thâm hậu thấy suốt con người và ngoại cảnh đúng như thật. Không là từ con người cho đến muôn vật đều do nhân duyên kết hợp thành không có chủ thể nhất định. Bởi căn cứ trên lư nhân duyên, thấy vạn vật không có chủ thể nên nói là "Không". Từ một cái nhà cho đến cái bàn, cái ghế, cây bút ch́ ... t́m thử cái ǵ là chủ thể của nó. Nếu có chủ thể th́ không đợi duyên hợp, đợi duyên hợp mới có th́ nhất định không có chủ thể. Đến con người chúng ta thử t́m xem cái ǵ là chủ thể của thân này? Như Phật dạy thân này do tứ đại (đất, nước, gió, lửa) hợp thành, thiếu một trong bốn thứ th́ thân phải hoại. Đă là bốn thứ th́ thứ nào là chủ ? Có một thứ làm chủ th́ thiếu một thứ khác tại sao nó không c̣n ? Bốn thứ này lại thù địch chống đối nhau, đem bốn đứa thù nhốt chung một chỗ th́ có an ổn không ? Chúng ta có bổn phận phải nuôi dưỡng điều ḥa bốn kẻ thù này bằng cách chọn những thức ăn uống nào để quân b́nh chúng. Về tinh thần cũng thế, nội tâm chúng ta có mặt tốt xấu thiện ác đủ thứ, thử hỏi cái nào là chủ. Cho nên nói là đời sống của ta, mà thực sự cái ǵ là ta? Cái ta chỉ là tưởng tượng chớ không có thực thể. Từ lănh vực không có thực thể nh́n sang lănh vực "vô tướng" thực hợp lư vô cùng. Bởi v́ vạn vật không có thực thể nên không có tướng thật (vô tướng) của nó. Cái mà chúng ta trông thấy, sờ mó được chỉ là giả tướng của duyên hợp mà thôi. Người, vật chỉ là tướng hư giả. Đă là hư giả chúng ta có mong cầu để được, sợ hăi khi mất hay không? Thế là tiến đến "vô nguyện". Bởi thấy thân hư dối, mọi vật hư dối, chúng ta không c̣n tham sống sợ chết, không c̣n ham mê vàng ngọc. Đă thấy trên thế gian này không có cái ǵ đáng mong cầu, đáng sợ hăi, th́ c̣n ǵ phải khấn nguyền, phải van xin, phải thưa hỏi các vị thánh thần. Dùng trí tuệ này dẹp tan mê tín, như chế nước sôi trên băng. Ba cửa giải thoát này là đỉnh cao trí tuệ, thấy tận cùng bản chất con người (ngă) và vạn vật (pháp). Chính do thấy rơ bản chất hư dối của chúng, nên gỡ bỏ mọi mê lầm cố chấp, mọi tham lam trói buộc, được tự tại an vui, gọi là giải thoát.

Tóm lại, mê tín là một tệ nạn của xă hội, nó tạo dựng những con người yếu hèn, mất tự tin, không sáng suốt. Muốn có một xă hội văn minh lành mạnh chúng ta không thể nào chấp nhận nạn mê tín hoành hành. Huống nữa trong giới Phật Giáo chúng ta đang kế thừa chánh pháp giác ngộ giải thoát của đấng Thế Tôn mà nuôi dưỡng chấp nhận mê tín được sao? Thế mà có nhiều Tăng sĩ trụ tŕ, khi nghe Phật tử than làm ăn sa sút, liền bảo đến chùa thầy cầu nguyện cho; nghe con cháu Phật tử sắp thi cử, bảo ghi tên để thầy cầu nguyện cho; nghe Phật tử than gia đ́nh xảy ra tai nạn, bảo đến chùa thầy cúng sao cúng hạn cho ... Ôi thôi vô số chuyện, cái ǵ thầy cũng lănh hết, lo hết và bao thầu hết. Đó là chúng ta đang truyền đăng tục diệm hay chúng ta dụi tắt ngọn đuốc chánh pháp của đức Như Lai?