Đa số chúng ta ngày nay hầu như không c̣n biết bố thí, cúng dường một cách trong sạch và lợi ích nữa! Bố thí là bố thí chứ có ǵ mà trong sạch với không trong sạch? Nói như vậy không phải là Phật tử! Nếu không phải Phật tử th́ muốn nói sao cũng được, nhưng nếu là con Phật th́ cần phải học đạo, hiểu đến nơi đến chốn. Có nhiều người trong chúng ta thường hănh diện nói rằng: 'Tôi tu lâu, ăn chay trường, tụng kinh mấy chục năm rồi, biết Ḥa Thượng này Ḥa Thượng nọ từ lúc các vị ấy mới tu, chùa này là do tôi giúp từ lúc mới lập,..., và đa số đều là Bồ Tát tại gia (tức là thọ Bồ Tát giới). Thọ Bồ Tát giới tức là muốn bước trên Bồ Tát đạo; và Bồ Tát đạo th́ gồm có Lục độ (Ba La Mật). Trong đó th́ Bố thí đứng đầu. Bồ Tát mà không biết bố thí th́ đó không phải là Bồ Tát. Vậy Bố thí là ǵ? Có mấy loại Bố thí? Phải Bố thí những ǵ: Bố thí làm sao, khi nào,...?

Trước khi đi vào giải đáp xin đọc giả phá bỏ thành kiến sai lầm xưa nay, cho rằng Bố thí là đem tiền cúng chùa, cúng Thầy, đó chỉ là một h́nh thức nhỏ của sự Bố thí. Không những Phật tử tại gia hiểu lầm mà ngay cả giới xuất gia cũng lơ là hay cố ư chỉ muốn dạy cho Phật tử sự Bố thí đó mà thôi, nên luôn luôn kêu gọi Phật tử phát tâm Bồ Tát (phát tài) cúng chùa, cúng Phật... Riết rồi Phật tử không dám đến chùa nữa, v́ sợ đến th́ phải cúng, nếu không cúng th́ sợ tội, nên hay hơn hết là ở nhà cho xong. Đó là nói người biết sợ tội phước, c̣n có những người học Phật mà bất chấp tội phước, hoặc quá si mê, là những người hay đi rêu rao chùa này nhiều tiền, chùa kia ít tiền, Thầy này giàu, Thầy kia nghèo,... Nói cho sướng cái miệng mà đâu có hay là ḿnh đang tạo khẩu nghiệp, đó là chưa kể đă phạm vào các giới trọng, giới khinh của Bồ Tát.

Chùa là ǵ? Tại sao phải đến chùa? Là Phật tử, chúng ta ai cũng biết rơ lịch sử của đức Phật Thích Ca, biết Tứ Diệu Đế, biết đời là khổ, biết quay về nương tựa nơi Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng). Chùa là nơi tượng trưng cho Tam Bảo, nhưng nơi nào chỉ có tượng Phật và kinh sách thôi mà không có chư Tăng th́ không được gọi là Tam Bảo; và đúng lư ra th́ chùa phải là nơi thoát tục của người trần tục. Khi bước chân vào một ngôi chùa, với không khí thoảng mùi hương thơm, với tiếng chuông tiếng mơ, ta sẽ cảm thấy tất cả những ưu phiền, bon chen của cuộc sống bên ngoài lắng xuống và tâm hồn ta trở nên lâng lâng thoát tục. Trước khi vào chùa, ta đầy phiền năo, vào đến chùa được tắm ḿnh trong sự thanh tịnh (sự trở về với chính ta), nên phiền năo tiêu tan, và khi ra về ta cũng đem luôn sự thanh tịnh của chùa về tưới vào gia đ́nh. Được như vậy th́ ta là người biết đến chùa.

Nhưng trên thực tế th́ không phải như vậy. Mặc dù thân của ta vẫn đến chùa đều đều, nhưng ta không c̣n biết đến chùa thực sự là ǵ nữa! Chúng ta đă biến cảnh chùa chiền thành chợ chiều. Thay v́ đến chùa để lấy sự thanh tịnh, ta lại đi đem những ô uế và phiền năo nhét đầy vào chùa. Thay v́ đến chùa để hỏi đạo, ta lại đem chuyện đời kể cho quư Thầy nghe; thay v́ đến chùa làm công quả kiếm chút phước, ta lại đi tạo khẩu nghiệp nói chuyện người này, kể chuyện người kia. Rồi cứ thế, ngày qua tháng lại, một ngày kia ta sực tỉnh, nhận thấy rằng từ bao lâu nay ta đến chùa mà chả học được ǵ hữu ích cả. Kinh băng, sách Phật chất đầy nhà, vậy mà tâm ta vẫn không an, và h́nh như tham, sân, si vẫn c̣n đầy, thế rồi ta hoảng sợ vội vàng chạy đến chùa để cầu cứu, th́ ô hay! Sao chùa bây giờ giống như cái chợ chiều? T́m các Thầy để hỏi đạo th́ các Thầy chỉ nói chuyện đời, nếu không th́ lại kêu gọi ta phát tâm cúng dường... Thế rồi ta chán nản bỏ ra về, ghê tởm và xa lánh chùa! Ḷng tin nơi Tam Bảo của ta càng ngày càng giảm. Ta nào có biết đâu rằng tất cả những ǵ xảy đến cho ta đều có nguyên nhân, đâu phải tự nhiên mà có; mà nguyên nhân thủ phạm lại chính là Ta. V́ ta không biết điều đó nên ta rao rằng: chùa này làm tiền, chùa kia làm tiền! V́ sao lại có t́nh trạng tệ hại như vậy? Tại v́ trước kia đến chùa ta không chịu học đạo cho đàng hoàng, chỉ học lư thuyết suông cho vui, nên ta đă bố thí cúng dường không đúng đắn, không trong sạch. Chính chúng ta đă biến cái chùa thành cái chợ, th́ nay cũng chính chúng ta phải biến cái chợ thành cái chùa như thuở nào, và nhất là những ai có thọ Bồ Tát giới. Công việc này không phải một người có thể làm nỗi, mà tất cả hàng Phật tử tại gia cũng như xuất gia. Tuy nhiên điều đầu tiên là chúng ta phải ư thức được sự tệ hại và đ́nh trệ của Phật giáo Việt Nam (hải ngoại). Có ư thức được th́ chúng ta mới mong muốn sửa đổi, c̣n nếu không th́ chẳng có ǵ để nói nữa cả. Nhược bằng ư thức được th́ ta hăy lên đường làm lại cuộc đời Phật tử của ḿnh, cũng tức là cuộc đời của Phật Giáo Việt Nam vậy. Ta hăy can đảm đừng ngại ngùng học lại những giáo lư căn bản, rồi đem ra áp dụng vào đời sống hằng ngày. Chúng ta có thói quen là thân th́ ngồi dưới đất, mà tâm trí th́ cứ tưởng ở trên mây. Có nghĩa là sao? Nghĩa là tŕnh độ tu học th́ rất kém (tham, sân, si chưa trừ) mà lại hay nói những lư lẽ cao siêu, chỉ thích tụng kinh Đại Đại Thừa Đại Đại Phương Quảng, v.v... Nhất là có những Kinh nào nguyên văn bằng chữ Hán th́ ta lại mù tịt, không hiểu ǵ cả. Ta quên mất rằng đức Phật có nói: 'Nếu tin ta mà không hiểu ta th́ đó là hủy báng ta,' vậy nếu ta tụng kinh Phật mà không hiểu th́ không biết một ngày ta đă hủy báng Phật bao nhiêu lần rồi? Với mục đích giúp cho đọc giả nào muốn làm lại cuộc đời Phật tử của ḿnh, tôi xin biên soạn về 'Bố thí Ba La Mật', là một trong sáu hạnh của Bồ Tát. V́ sao lại chỉ nói về Bố Thí thôi mà không nói cả sáu hạnh của Bồ Tát? Đó là tùy t́nh cảnh, tùy thời. Tùy t́nh cảnh v́ Bố Thí là hạnh đầu tiên trong Lục Độ và nó dễ thực hành cho Phật tử tại gia. C̣n tùy thời là v́ ngày nay rất nhiều Phật tử than phiền là chùa này nhiều tiền, hoặc Thầy này giàu, Thầy kia nghèo,... Bố thí mà biết cách th́ được phước đức vô biên cho cả người cho lẫn người nhận. C̣n Bố thí mà không biết cách th́ chỉ có một bên hoặc chả có bên nào được lợi cả. Do đó, Bố thí mà không biết cách th́ tốt hơn là đừng bố thí!