Qua những phần trước, ta đă có một ư niệm về thế nào là bố thí trong sạch, hay không trong sạch, đúng đắn hay không đúng đắn. Nhưng đó là trên phương diện giáo lư tổng quát. Sợ có nhiều người tâm tính thành thật, chất phác không hiểu rơ, nên trong phần này ta hạy tạm lấy những thí dụ cụ thể xảy ra thường xuyên trong đời sống sinh hoạt của chùa chiền, để mọi người hiểu rơ hơn.

 * Về Pháp thí :
Thường đi song song với pháp thí là sự khinh người. Nếu ta là một vị thầy, th́ ta không thể thực hành tài thí được, mà chỉ có thể bố thí Pháp thôi.

Bố thí pháp là một việc rất tốt, nhưng nếu không khéo th́ song song với việc bố thí ta sẽ nhiễm phải cái tánh khinh người. Tánh này là một tánh rất xấu, không những đạo Phật mà tất cả các đạo khác đều khuyên ta phải trừ bỏ nó. Trong một Hội Đoàn Phật Giáo, Tăng già khinh Tăng trẻ, Tăng trẻ khinh Phật tử già, Phật tử già khinh Phật tử trẻ th́ hậu quả của nó sẽ ra sao? Hậu quả sẽ là Phật tử trẻ bất kính Phật tử già, Phật tử già bất kính Tăng trẻ, Tăng trẻ bất kính Tăng già. Và trong một Hội Đoàn mà từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên có một sự khinh thường và bất kính như vậy th́ chắc là Hội viên sẽ sớm rút lui. Đạo phật không dạy ta khinh người, mà ngược lại dạy ta tánh b́nh đẳng, có nghĩa là kính trọng tất cả mọi người như nhau. Xưa kia đức Phật đâu có khinh ai, ngay cả đối với một em bé cũng vậy (Xem tích chuyện Asoka). Chúng ta hăy noi theo hạnh của Thường Bất Khinh Bồ Tát trong Kinh Pháp Hoa, gặp ai ngài cũng lễ lạy và nói : "Tôi chẳng dám khinh quư vị, v́ quư vị đều sẽ làm Phật".

Nếu ta có cơ duyên học nhiều, hiểu rộng th́ khi có người đến hỏi đạo, ta nên vui ḷng chỉ dẫn. Trong trường hợp ta bận tu tŕ, tụng niệm hay nghiên cứu th́ ta có thể dời lại khi khác, chứ ta không nên khinh người đến hỏi ta, cho họ là chúng sinh ngu tối không biết ǵ. Chính v́ không biết nên họ mới đến hỏi, chứ nếu biết rồi th́ họ đâu có đến, mà nếu họ không đến th́ làm sao ta có cơ hội bố thí pháp? V́ vậy ta cần phải cảm ơn họ. Trước khi, trong khi và sau khi bố thí Pháp, ta cũng nên phát nguyện và hồi hướng. Nguyện cho người hỏi đạo trước mặt ta mau có được trí huệ sáng suốt và hồi hướng công đức pháp thí này cho sự giải thoát luân hồi, hoặc quả vị Phật (nếu ta là Bồ Tát).

Hoặc giả ta tu lâu năm, có chùa to mà khinh người mới tu, có chùa nhỏ, th́ ta coi chừng sẽ có một ngày đức Phật hiện ra trách mắng ta đó! Nhưng chỉ sợ lúc đó ta lại không nhận ra đức Phật, hoặc nếu có nhận ra đi nữa ta cũng làm bộ nhắm mắt bịt tai không muốn nghe. Nếu vậy th́ đức Phật cũng phải lắc đầu chịu thua.

 Và nếu ta để ư một chút th́ ta sẽ thấy danh từ "Tu" rất nguy hiểm, v́ nó gây ra nhiều hiểu lầm và tai hại.

Đối với một người tánh t́nh chất phác, khi họ nghe nói ta tu lâu rồi, họ sẽ nể và kính trọng ta lắm, v́ họ nghĩ rằng ta đă chứng được ǵ rồi, không chứng được A La Hán th́ chắc cũng chứng được Thượng Tọa hay Đ?i Đức. Trong tâm họ, cho "Tu" là được cái ǵ, giống như đi lính vậy. V́ đi lính lâu năm th́ được lên chức quan ba, quan năm, có quyền ra oai với lính binh nh́, binh nhất hay sĩ quan dự bị. Nhưng sự thực th́ không phải vậy, Tu có nghĩa là sửa. Thí dụ ta có một chiếc xe hơi mới mua mà bị hư, th́ ta phải sửa nó. Nếu ta là một người thợ giỏi th́ chỉ trong một ngày là ta sửa xong. Nhược bằng sửa năm ngày rồi mà chưa xong, th́ ta quả là một người thợ dở. Trong trường hợp này, ta sẽ không dám chạy cùng làng khắp xóm mà la lên rằng: 'Tôi sửa (xe) lâu rồi, tôi sửa lâu rồi'. Cũng như thế, khi ta nói với mọi người rằng ta Tu lâu năm rồi, đó có nghĩa là ta sửa lâu năm rồi. Sửa cái ǵ? Sửa những tánh hư, tật xấu, nhất là cái tánh ngă mạn của ta. Sửa xong chưa?

 Ở đây có hai giả thuyết. Nếu xong rồi th́ ai lại đi nó rằng tôi sửa (tu) lâu! Nếu nói rằng tôi sửa (tu) lâu tức là chưa xong. Nếu sửa chưa xong th́ ta phải biết mắc cở chứ ! Ta tu theo đạo Phật cốt để trừ bỏ cái tánh ngă mạn và khinh người của ta, nhưng không khéo ta lại để cho chính chữ "Tu" nó đánh lừa ta, làm cho ḷng ngă mạn, khinh người của ta lại tăng thêm. Nếu ư thức được sự tai hại tạo nên do chữ "Tu" th́ ta đừng ngần ngại thưa và đề nghị với quư Thầy từ nay trở đi không dùng chữ "Tu" nữa mà thay thế bằng chữ "Sửa". Hơn nữa chữ "Tu" là một danh từ Hán việt, c̣n chữ "Sửa" là tiếng Việt, nó chính xác, rơ ràng, và dể hiểu hơn, và nó lại có công năng rất lớn, khiến cho ta ư thức được luôn luôn là ḿnh có những tánh hư tật xấu cần phải sửa cho xong, và cũng diệt được cái tánh ngă mạn, khinh người của ta nữa.

 Chỉ có người dại dột mới hay khinh người. V́ sao? V́ khinh người tức là khinh ḿnh vậy ! Nếu ta khinh người th́ người sẽ khinh lại ta, đó tức là ta khinh ta. Nhân quả là thế ! Nếu ta hay khinh người mà lại thích người kính trọng ta th́ không thể có được. Trừ ra trường hợp ta làm quan lớn dùng thế lực hay quyền hành bắt người khác phải kính phục ta th́ có. Ngoài mặt th́ họ kính phục ta, nhưng ta đâu có biết trong tâm họ chửi rủa ta. Và nếu ta không biết điều đó th́ ta vẫn là kẻ ngu mà thôi !

Trên đây là nói về Pháp thí khinh người, đó thuộc vào loại Pháp thí không trong sạch (avisuddha dana). Trong trường hợp ta học nhiều, hiểu rộng mà lại có tài có tài ăn nói nữa, th́ rất là may mắn cho đạo Pháp. Nhưng nếu ta ưa thuyết pháp với mục đích cho mọi người nể ta, kính trọng ta th́ đó là Pháp thí cầu danh, cũng thuộc vào loại pháp thí không trong sạch.

Trong sự Pháp thí không trong sạch này, hiệu quả của nó cũng có hai loại: lợi và hại. Trước hết là xét về giáo lư mà ta bố thí, xem đúng hay sai với chánh pháp. Đúng, là khi người nhận nghe theo đó hành tŕ, tu tâm sửa tánh, tạo thiện nghiệp (kusalakarma), trong trường hợp này th́ người nhận được lợi, c̣n ta chả được ǵ cả v́ lửa ngă mạn đă đốt hết rừng công đức Pháp thí của ta. Trong trường hợp giáo lư sai với chánh pháp th́ cả hai bên đều bị hại cả.

Như ta đă đọc qua các phần trước, bố thí là một việc rất tốt đem lại nhiều phước báu cho ta, và bố thí lại là một hạnh đầu tiên của Bồ Tát. Nhưng bố thí mà không biết cách bố thí th́ không đem lại lợi ích ǵ cả! Ta hăy tự nh́n lại ḿnh xem, sau bao năm bố thí, bây giờ ta thế nào? Ta bỏ chùa, ở nhà tu rị (tức là tu một ḿnh) ta sợ đến chùa v́ đến đó có người ra quyên tiền ta, rồi ta bất măn rao lên rằng chùa này làm tiền, chùa kia làm tiền. Tất cả những cái đó có là do tại ta, v́ trước kia ta đă không học cách bố thí. Gặp Thầy nào bố thí Thầy đó, nhất là hay ưa bố thí các Thầy tu lâu để được phước hay để lấy danh. Rồi Thầy muốn cái ǵ là ta dâng cái ấy. Dâng riết đến lúc hết dâng được th́ ta chạy trốn luôn, không dám gặp Thầy nữa.

Khi đến chùa, gặp một việc kêu gọi bố thí hay cúng dường th́ ít nhất ta phải suy tư một chút, xem việc đó nếu có lợi cho Thầy, cho ta, cho mọi người th́ ta hăy vui ḷng bố thí. Nếu việc đó không có lợi cho Thầy, hoặc cho ta mà có lợi cho tất cả mọi người th́ ta cũng sẵn ḷng bố thí (trong trường hợp ta là Bồ Tát).

Ngoài ra đúng theo như luật xưa đức Phật để lại th́ bổn phận của cận sự nam (upasaka) và cận sự nữ (upasika) là bố thí cúng dường bốn việc cho chư Tăng : nơi ở, quần áo, thức ăn và thuốc men. Nơi ở th́ có chùa, ta có thể đóng góp hàng tháng cho Hội, rồi Hội chi phí cho chùa. Quần áo th́ ở xứ Tây phương này quư Thầy, người nào cũng rất là đầy đủ. Thức ăn th́ ta xem chừng, lâu lâu mua gạo, hay mua rau cải đến tiếp tế, hoặc nếu không có thời giờ th́ ta có thể đưa tiền cho vị Tri khố lo giùm. C̣n về thuốc men th́ ta cần lưu ư, v́ ở bên Pháp này quư Thầy không đi làm chính thức nên không có 'bảo hiểm xă hội' (Sécurité sociale), tức là khi có bệnh tật ǵ th́ quư Thầy ráng chịu. V́ lư do đó ta không nên bắt quư Thầy tụng đám, cầu an, cầu siêu nhiều quá, rủi quư Thầy cảm cúm, ho lao ... hay mệnh hệ nào th́ ta không có đủ tiền lo thuốc men, lúc đó ta sẽ ân hận lắm đấy!

 Đa số quư thầy ngày nay thường hay kêu gọi ta đóng góp để làm chùa to. Có nhiều người không hiểu, cho rằng thầy tu ǵ mà c̣n ham danh lợi. Sau đó đi rao là chùa làm tiền hoặc chùa giàu, vv... Là Phật tử chúng ta nên hiểu rằng quư thầy do ḷng từ bi muốn độ nhiều chúng sinh, đền đáp ơn Tam Bảo, hoằng truyền chánh pháp mà bất đắc dĩ phải làm như thế. Nếu quư thầy ích kỷ chỉ lo ngồi yên trong một cái cốc nhỏtự tu tự độ th́ đỡ khổ cho quư thầy biết mấy. Kêu gọi như vậy vừa nhọc mệt lại thêm mang tiếng, đâu có vui thú ǵ !

* Khi Ta bố thí cho chùa, ta phải tập ư thức việc làm của ta, có nghĩa là ta biết lư do và mục đích của sự bố thí, c̣n có nghĩa là ta phải biết phát nguyện và hồi hướng công đức bố thí của ḿnh. Được vậy th́ ta sẽ không ân hận, hay hối tiếc, mà ngược lại sẽ cảm thấy vui vẻ và an tâm. Đây gọi là Ư thức bố thí.

* Khi bố thí (cúng dường) cho quư Thầy. Cũng vậy, ta phải tập ư thức việc bố thí của ḿnh. Quư Thầy là đối tượng của sự bố thí, c̣n gọi là ruộng phước (punyaksetra). V́ sao? V́ chính nơi quư Thầy là chỗ để ta gieo hạt giống phước nên gọi là ruộng phước.

- Khi ta thương hại hay tội nghiệp một vị Thầy nào đó, tu hành khổ cực mà ta bố thí, th́ vị Thầy đó trở thành ruộng phước nhỏ, v́ được gieo bởi những hạt giống thương hại (karunà), nên sẽ cho ta cây lúa nhỏ.

- Khi ta kính trọng một vị Thầy nào mà ta bố thí, th́ vị Thầy đó trở thành ruộng phước lớn, v́ được gieo bởi những hạt giống kính trọng (satkàra), nên sẽ cho ta những cây lúa lớn.

- Nếu ta vừa kính trọng vừa thương hại mà bố thí th́ ta sẽ gặt được cả hai loại lúa lớn có nhỏ có.

Trước khi cúng dường cho quư Thầy ta biết được v́ thương hại hay kính trọng, và khi đang cúng dường ta cũng biết được là ta đang cúng dường, cúng dường xong ta biết hồi hướng công đức mà ta vừa tạo cho sự giải thoát sinh tử của ḿnh, hay cho quả vị Phật (nếu ta là Bồ Tát). Đó gọi là Bố thí trong sạch và ư thức. Ta đừng lầm lẫn 'ư thức' với 'chấp trước'. 'Ư thức' ở đây có nghĩa là chánh niệm, biết ta đang làm ǵ, phải làm ǵ, sẽ làm ǵ. C̣n bố thí chấp trước không nằm trong bố thí trong sạch, v́ khi bố thí cho rằng ta đây là người cho, đây là vật bố thí, c̣n kia là người nhận, rồi khởi tâm ngă mạn khinh người, hoặc trước khi bố thí đă có cái tâm cầu danh hay ngă mạn rồi, nên khi vừa tác động th́ sự bố thí đă là bố thí chấp trước rồi.

 - Khi gặp một vị Thầy nào, ta lấy tài của ra gọi là cúng dường hoặc có nhiều khi ta đưa cho vị Thầy ấy mà chả nói chả rằng ǵ cả, th́ đó là bố thí vô tâm và vô ư thức. Bố thí vô ư thức ta đă thấy ở trên rồi. C̣n vô tâm là sao? Vô tâm ở đây cũng có nghĩa là vô ư thức nhưng thêm vào vô kư và vô tư. Ta học trong Kinh Kim Cang thấy nói rằng bố thí mà không bố thí mới thực là bố thí, hoặc bố thí mà không thấy có ta là người bố thí, đây là vật bố thí, và kia là người được bố thí. Học như vậy xong nên khi bố thí ta không dám nghĩ ǵ cả, v́ sợ suy nghĩ th́ rơi vào chấp trước, hoặc có bố thí th́ làm sao cho nhanh để khỏi kịp ư thức được việc làm của ḿnh, hoặc trong lúc bố thí th́ miệng nói, mắt nh́n chổ khác. Đó gọi là bố thí vô tâm. Bố thí vô tâm cũng phát xuất từ một tấm ḷng tốt, nhưng v́ không hiểu đạo nên phước báo của nó thuộc loại hữu lậu.

Ta không nên lầm lẫn vô tâm bố thí với Tánh Không bố thí. Vô tâm bố thí là tâm không nghĩ và không ư thức được sự bố thí trong lúc đang bố thí. C̣n tánh không bố thí th́ hiểu và thực hiện được tánh Không của sự bố thí trong lúc đang bố thí. Tánh Không bố thí chính là Bố thí Ba La Mật (dànaparamità), nghĩa là thấy cả ba yếu tố tạo ra sự Bố thí đều không có tự tánh. Trước khi thực hành Tánh Không bố thí, ta cần phải thực tập quán chiếu nhiều về lư nhân duyên, tức thấy được sự tương duyên tương sinh của mọi vật, thấy rằng các pháp phải nương vào nhau mà hiện hữu, nên không có một tự thể riêng biệt. Khi ta quán chiếu thuần thục về Tánh Không của các pháp rồi, ta đem sự quán chiếu đó áp dụng vào việc Bố thí, đó gọi là Tánh Không bố thí.

Khi thực hành bố thí, ta hăy nên thành thực với chính ta, xem lại ta c̣n chấp trước hay không chấp trước, có lầm tánh Không với Vô tâm không? Nếu có th́ ta sửa lại, v́ đó là việc nội tâm của ḿnh, bên ngoài không ai hay cả, cũng không có ai chấm điểm hay thưởng phạt ta cả, chỉ có chính hành động của ta thưởng phạt ta mà thôi.

- Trên đây là nói qua trường hợp bố thí v́ thương hại hay v́ kính trọng một vị Thầy mà ta bố thí. C̣n trong trường hợp đối với một Thầy từ xa mới đến mà ta chưa quen biết th́ sao? Th́ đó lại là một việc dễ xử đối với ta, v́ ta không biết quá khứ riêng tư của Thầy đó, nên ta dễ khởi tâm kính trọng mà bố thí. Và trong lúc bố thí ta có thể nguyện như vầy: 'Con thành tâm cúng dường Thầy, cầu cho Thầy mau đắc đạo để cứu khổ chúng sinh'. Ta có thể niệm thầm hoặc nói thẳng ra ngoài được th́ càng tốt. Đây là một sự bố thí trong sạch và quả báo của nó sẽ vô lượng. V́ sao? V́ người cho thành tâm và người nhận được kính trọng . Người nhận được kính trọng hay không là tùy ở nơi tâm người cho. Nếu ta khôn khéo biết được phước bào do sự bố thí của ḿnh sẽ vô lượng hay hữu lượng tùy ở nơi tâm người cho th́ ta sẽ luôn luôn khởi tâm kính trọng người nhận. Đó là biết cách bố thí vậy.

- Bây giờ nếu có trường hợp ta không thương hại, không kính trọng, mà cũng không ưa một vị Thầy nữa th́ ta phải làm ǵ? Có phải bố thí không?

Ở đây lại là một vấn đề khác. Ta cần tự xét lại ḿnh trước. Tại sao không ưa? Không ưa chỗ nào? Sau khi xét lại nội tâm xong ta có thể xin đến gặp vị Thầy đó để giải tỏa những điều thắc mắc đă tạo ra sự bất ḥa (khi có một sự bất ḥa th́ cả hai bên đều có lỗi cả). Trong trường hợp thầy và tṛ đều có chí cầu tiến và phục thiện th́ tốt quá. Nhưng nếu cả thầy lẫn tṛ đều nhận thấy ḿnh là đúng và người kia sai th́ lúc đó đường ai nấy đi, ta được quyền rút lui nhưng phải có trật tự, nghĩa là không được tạo khẩu nghiệp. Sau khi rút lui xong ta nên đi t́m một vị Thầy khác để nương cậy. V́ sao? V́ ta là một cận sự nam hay cận sự nữ. Cận sự có nghĩa là ở gần để giúp đở và học hỏi.

Không phải v́ không ưa một Thầy mà ta ghét tất cả các Thầy khác. Không phải v́ không ưa một chùa mà ta xa lánh tất cả các chùa khác. Nếu làm như vậy th́ gọi là 'Vơ đũa cả nắm'. Thái độ nầy không t?t v́ nó làm cho ta không mở mang được kiến thức, không thực hiện được các hạnh tốt, cùng lúc đó th́ cái gọi là 'ngă kiến' của ta sẽ tăng trưởng. Và nếu ta cứ giữ măi thái độ 'Vơ đũa cả nắm' th́ ta sẽ biến thành 'Con ếch ngồi đáy giếng'.

* Lầm lẫn bố thí với trả công

Bố thí là một hành động phát ra từ tấm ḷng thành, muốn cho người nhận được an vui hạnh phúc.

C̣n trả công là một hành động vô t́nh, tức là không có t́nh nghĩa ǵ cả, nó dựa trên một sự đổi chác.

Khi ta đi ra ngoài đường gặp một người nghèo xin ăn, ta lấy năm cắc ra cho họ. Ta cho v́ ta thương hại, chứ không phải v́ người đó làm ǵ cho ta. Ta cho mà không cần được trả lại, ta chỉ cần người đó nhận cho là ta đă vui rồi. Đó gọi là bố thí.

C̣n trả công th́ khác, nó là kết quả của một sự đổi chác. Thí dụ như ta là ông chủ một hăng. Đến cuối tháng ta phát tiền cho nhân viên. Hành động phát tiền của ta không được gọi là bố thí mà phải gọi là trả công. V́ sao? V́ suốt một tháng vừa qua nhân viên đă làm việc cho ta, nên bây giờ ta phải trả lương cho họ. Và khi ta đưa tiền cho họ, trong tâm của họ đâu có mang ơn ta, v́ họ biết đó là tiền của họ phải được. Trong tâm ta cũng vậy, tuy nhân viên làm việc cực nhọc suốt tháng vừa qua cho sự sản xuất của hăng ta, nhưng ta cũng đâu có mang ơn họ, v́ ta trả tiền cho họ rồi mà! Giữa hai bên không có t́nh nghĩa ǵ hết, cũng không ai mang ơn ai cả. Ta đưa tiền v́ người kia đưa công, người kia đưa công v́ ta đưa tiền.

 Sau khi hiểu rơ thấy được sự khác biệt giữa bố thí và trả công rồi, ta hăy đưa mắt nh́n về chùa của ḿnh xem sao? Xem ḿnh có phạm cái lỗi lầm đó không?

Ngày thường ta chả bao giờ đến chùa, tự nhiên đến bố thí hay cúng dường các Thầy. Đến khi trong gia đ́nh có cha mẹ chết, lúc đó ta mới đến chùa thưa thỉnh lễ phép rước Thầy về nhà tụng Kinh cầu siêu cho cha mẹ ta. Rồi sau khi đám sám xong, ta rút vài tờ giấy bạc bỏ vào phong b́ cúng dường cho Thầy. Làm xong việc như vậy, ta ra về thở phào nhẹ nhơm, trong tâm nghĩ rằng đă làm xong bổn phận đối với cha mẹ, đă làm xong bổn phận đối với ông Thầy, và cùng lúc lại làm phước nữa chứ! Thử hỏi hành động của ta được gọi là ǵ? Tuy nhiên trong cuộc th́ cũng có người được chút ít. Đó là người được thí, tức ông Thầy : ông Thầy có được vài trăm bỏ túi đi xe lửa. V́ lầm lẫn như thế nên ta cứ tiếp tục bố thí cái kiểu trả công. Riết rồi ban đầu Thầy đi xe lửa, sau đến xe hơi, rồi đến tàu bay. Tới lúc đó th́ ta la lên rằng chùa giàu! Chùa giàu hay nghèo đều do ta cả. Ta phải tự hỏi ta chứ! Chùa giàu để làm ǵ? Nghèo để làm ǵ? Nếu ta ư thức rằng sự phát triển của chùa có lợi cho chúng ta nên phải cần tài chánh th́ ta làm cho chùa giàu. C̣n nếu thấy cần nghèo th́ ta làm cho chùa nghèo. Giàu không phải là một cái tội, nghèo cũng không phải là một cái phước. 

 Ngoài ra ta phải thông cảm cho quư Thầy chứ! Ban đầu v́ ḷng từ bi mà Thầy đi cầu siêu. Cầu siêu xong ta lại bố thí cái kiểu trả công cho Thầy. V́ sự si mê của ta, ta đă biến ḷng từ bi của Thầy, ban đầu vô giá, dần dần xuống giá c̣n khoảng hai ba trăm bạc. Rồi tội nghiệp quư Thầy, cứ phải è cổ ra nhận tiền của người chết. Ta đă biến quư Thầy thành giống như các nhà Ḥm (pompes de funèbre) tức là sống nhờ người chết. Thật đáng buồn cho đạo Phật! Sao ta có thể nhẩn tâm được như vậy?

 Nói như vậy không có nghĩa là từ nay về sau ta không cầu an, cầu siêu cho cha mẹ ta, hoặc cầu siêu xong ta không trả công cho quư Thầy nữa. Ta vẫn tiếp tục làm, nhưng phải biết các, thêm vào nữa là lâu lâu ta lui tới chùa xem trong chùa có cần ǵ giúp đỡ không th́ ta phát tâm bố thí cúng dường, không phải chờ đến khi có ai chết hay đau mới tới. C̣n trong trường hợp rước Thầy đi tụng đám xong mà ta muốn cúng dường th́ ta phải tập suy nghĩ như vầy: 'Thầy đă v́ ḷng từ bi tụng niệm cho cha mẹ ta, công ơn thật vô cùng, ta chỉ biết thành tâm phát nguyện tu học Phật để mau thoát sinh tử luân hồi và hồi hướng công đức (bố thí, phát nguyện) này cầu cho cha mẹ ta được siêu sanh Cực lạc'. Từ lúc trước khi, trong khi, và sau khi cúng dường, ta phải lập đi lập lại như vậy. Ta thành tâm, phát nguyện và hồi hướng, cùng lúc đó ta xem vị Thầy trước mắt tượng trưng cho Từ bi (chứ không phải thợ tụng) và ta hết ḷng kính trọng. Nếu làm được như vậy th́ ta đă biến sự trả công thành sự bố thí trong sạch.

* Không phải chỉ có chùa chiền mới là nơi cho ta thực hiện hạnh Bố thí

Ta có thể thực hiện bố thí ở khắp nơi với tất cả mọi loài : như cho con chó một khúc xương, con chim một mẩu bánh ḿ, con kiến một hạt đường, v...v.... Cụ thể nhất là khi ta đi ngoài đường bố thí cho người xin ăn. Tuy nhiên khi bố thí ta cũng phải tập bố thí cho đàng hoàng không được khinh người. Bố thí đàng hoàng hay trong sạch là ta biết phát nguyện, ư thức, và hồi hướng trước khi, trong khi và sau khi bố thí. Thí dụ như ta gặp một bà lăo ở trong góc Metro đứng xin tiền. Ta lại gần lấy tiền ra, nhưng không đưa liền, đứng ngay lại sửa soạn phát nguyện. Có hai trường hợp:

 1) Ta xem đối tượng tức bà lăo là một vị Bồ Tát hóa thân làm bà già để ta thực hiện bố thí. Như vậy ta sẽ phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh và hồi hướng công đức bố thí này cho quả vị Phật.

2) Nếu ta không thể xem bà lăo là một hóa thân Bồ Tát được th́ ta nguyện như vầy: 'Nguyện cho bà mau thoát khỏi cảnh khổ của sinh, già, bệnh, chết, và ta hồi hướng công đức bố thí này cầu mau giải thoát sinh tử, hoặc mau thành Phật' (nếu ta là Bồ Tát).

Có một điều lầm lẫn mà ta hay phạm phải, đó là khi ta không ưa một vị Thầy nào rồi th́ ta ngưng luôn việc bố thí ! Một vị Thầy không phải là đối tượng duy nhất của sự Bố thí. Ta có thể về nhà bố thí cho con cho cháu, cho gia đ́nh họ hàng, hay cho bạn bè, xa hơn nữa là bố thí cho các Hội Từ Thiện (Croix Rouge, Unicef, Médecins du Monde, Médecins sans frontières, ...) hoặc cho những loài khác như chim, gà, kiến, ... Đối tượng của sự bố thí rất rộng răi và bao la, quan trọng ở chỗ là ta có muốn bố thí hay không? Nếu muốn th́ ta luôn luôn t́m thấy đối tượng, c̣n không th́ ta sẽ chả thấy ai là người đáng cho ta bố thí cả.

* Ta nên bố thí trực tiếp

Lâu lâu nhớ đến Phật, ta mua hoa quả đem vào chùa cúng dường cho Phật. Nhưng khi vào chùa ta không nên đưa hết cho vị Hương đăng mà nói rằng: 'Này, cô hay chú cúng hộ tôi cho Phật'. Làm như vậy mất cả t́nh nghĩa của ta đối với Phật. Và hơn nữa là ta sẽ không có cơ hội phát nguyện và hồi hướng công đức của sự bố thí. Như thế th́ dù cho ta có mua mấy xe hoa đem vào chùa cúng Phật, cũng chả được phước đức ǵ cả, nhiều lắm là làm cho chùa thêm vui mắt mà thôi. Ở ngoài đời người ta c̣n biết nói 'của ít ḷng nhiều', huống chi ta là con Phật mà lại bố thí 'của nhiều ḷng ít' hay sao?