1. Sau khi lập gia đ́nh rồi th́ bận rộn nhiều cho công chuyện riêng ḿnh.

Khi một huynh trưởng lập gia đ́nh, cho dù là nam hay nữ, họ đều có thêm một bổn phận, một trách nhiệm nữa đó là : bổn phận và trách nhiệm của một người chồng, người vợ, và sau này lại có thêm một bổn phận và trách nhiệm của một người mẹ, người cha nữa. Trong giai đoạn đang "tập làm người lớn", dĩ nhiên ai ai cũng cần phải có thời gian để học hỏi, để thích nghi. Với lại cặp vợ chồng "son" nào cũng vậy, ít có ai muốn v́ phải làm những công chuyện khác mà xa nhau nhiều.

Sau khi lập gia đ́nh th́ họ lại có thêm một thân phụ và thân mẫu nữa, họ lại mất thêm thời gian cho việc viếng thăm cũng như săn sóc. Thường những cặp vợ chồng trẻ, mới cưới nhau, th́ hay tính về tương lai cho ḿnh nhiều, như là cần phải có "nhà cao cửa rộng", cho nên họ dành nhiều thời gian cho sự kiếm tiền mà lơ là với tổ chức.

Càng bận rộng hơn khi họ có con, v́ con nhỏ th́ cần sự chăm sóc của cha mẹ, nhất là người mẹ. Nếu người mẹ là huynh trưởng th́ trong giai đoạn này bắt buộc phải nghỉ sinh hoạt một thời gian, và trong thời gian nghỉ sinh hoạt th́ lư tưởng màu Lam rất dễ bị lung lay, xa ĺa tổ chức. Hơn nữa người huynh trưởng lúc này có thêm một bổn phận và trách nhiệm của một người cha, người mẹ nữa th́ c̣n thời gian đâu mà lo cho tổ chức. Thường th́ đứa con là một niềm vui lớn cho họ, cho nên cũng có khi thay v́ đi sinh hoạt th́ họ lại thích ở nhà chơi với con hơn.

Chuyện t́nh cảm đôi khi rất khó nói, v́ trước mắt cho thấy rất nhiều trường hợp gọi là "ghét của nào trời trao của đó", cho nên tuy chúng ta đă biết "qua lư thuyết" rằng: "khi hai người không cùng một tôn giáo, không cùng một lư tưởng th́ khó có được hạnh phúc khi sống chung với nhau" nhưng vẫn cứ phạm như thường. Đạo Phật lại v́ ḷng từ bi, không ép buột ai theo đạo, cho nên phần lớn những người Phật tử đều bỏ đạo, như thế ta lại mất đi một người Phật tử, mà nếu người Phật tử đó là huynh trưởng th́ tổ chức GĐPT lại mất đi một người huynh trưởng.

Nếu như có thể uyển chuyển để c̣n tiếp tục phục vụ cho tổ chức th́ tương lai cũng sẽ gặp khó khăn, bởi không cùng một lư tưởng th́ khó có thể thông cảm cho nhau, cho dù hai người có hiểu nhau đến đâu đi nữa. Khi một người huynh trưởng v́ lư tưởng mà phục vụ cho tổ chức th́ không phân biệt ngày giờ, xa gần, như câu "chỗ nào cần huynh trưởng có, chỗ nào khó có huynh trưởng" th́ rất dễ làm cho người bạn đời thêm lo lắng mà sanh ra hiểu lầm, hay nghi ngờ. Với lại t́nh Lam không khác ǵ với t́nh anh em ruột thịt trong nhà, đôi khi làm việc hoặc gặp gỡ quá thân mật th́ sẽ không tránh được sự ghen tuông vô cớ.

Khi những khó khăn đưa đến th́ người Phật tử nói chung và người huynh trưởng nói riêng đều áp dụng hạnh Từ Bi mà nhận phần "lỗ lả" về ḿnh, cam ḷng xa ĺa tổ chức, xa ĺa tôn giáo.

B́nh thường, người huynh trưởng cũng hay gặp khó khăn trong khi làm việc, th́ dĩ nhiên sau khi lập gia đ́nh, không thể nào không có trở ngại cho việc phụng sự v́ lư tưởng màu Lam. Nếu không có lư tưởng vững chắc th́ người huynh trưởng khó có thể vượt qua được những khó khăn mà hoàn thành nhiệm vụ. Có những trường hợp v́ thiếu nhân sự mà phải đưa một người nào đó lên làm huynh trưởng, trong khi người đó chưa hiểu rơ, chưa nắm vững lư tưởng của ḿnh, hoặc trong gia đ́nh có một đoàn sinh nào đó v́ có học thức khá sâu rộng, được đưa lên làm huynh trưởng, mà không cần biết người này đă chọn màu Lam làm lư tưởng cho ḿnh chưa. Tương tự cũng có những trường hợp v́ thấy đă lớn tuổi, không thích hợp làm một đoàn sinh, nên được đưa lên làm huynh trưởng. Những người huynh trưởng này rất dễ sa ngă khi gặp khó khăn, nhất là sau khi lập gia đ́nh.

Không phải chỉ có những huynh trưởng "bất đắc dĩ" như trên mới không có lư tưởng vững chắc, mà cũng có những huynh trưởng tuy đă được tham dự qua nhiều trại huấn luyện, cũng vẫn không có được lư tưởng vững vàng. Lư do có thể là: v́ những khóa huấn luyện đó quá cấp bách, không đủ tài liệu, hoặc trại sinh chưa đủ tư cách mà vẫn được tham dự, cho nên những người huynh trưởng được đào tạo ra không có chất lượng, không có lư tưởng.

Và khi lư tưởng không vững th́ cái nh́n của người huynh trưởng đó về tổ chức GĐPT sẽ thay đổi theo thời gian, theo sự thịnh suy của tổ chức, của đơn vị. Một khi đơn vị đó xuống dốc th́ người huynh trưởng đó sẽ mất đi lư tưởng của ḿnh rồi ĺa xa tổ chức.

Cái nghề huynh trưởng thấy dễ mà lại khó, dễ v́ ai cũng có thể làm, nhưng khó v́ ít có ai làm được. Có những huynh trưởng rất nhiệt t́nh với tổ chức, làm việc hết ḿnh, không quản nắng mưa, nhưng vẫn bị vấp ngă như thường. Lư do chính là v́ họ không có tánh nhẫn nại.

Khi làm bất cứ chuyện ǵ đều có tiếng dèm pha, mà tiếng dèm pha của người ngoài th́ c̣n có thể chịu đựng được, chứ của những người thân như vợ chồng, cha mẹ hay anh chị em trong nhà th́ rất khó nhẫn. Đối với gia đ́nh riêng của người huynh trưởng đó, th́ đa số là cả nhà đều hiểu biết đạo pháp, nên ít khi gặp những khó khăn trên, nhưng c̣n gia đ́nh của đối tượng mà người huynh trưởng đó kết hôn th́ sao? Nếu như họ cũng hiểu đạo luôn th́ rất dễ, c̣n không th́ người huynh trưởng đó cần có sức nhẫn nại thật cao mới chịu đựng được. Dù sao đi nữa, họ cũng là những người có sự ảnh hưởng lớn đối với người huynh trưởng.

Chúng ta cũng thường than rằng huynh trưởng là những người luôn ở cái thế "trên đe dưới búa", cho nên hai chữ "nhẫn nại" rất cần thiết cho một người huynh trưởng.

Bao nhiêu tuổi mới được gọi là "đă lớn"? Thường th́ người ta cho rằng sau khi lập gia đ́nh th́ trở thành "người lớn". Cũng v́ cái lối suy nghĩ này mà có nhiều huynh trưởng sau khi lập gia đ́nh dần dần xa ĺa GĐPT để tham gia làm việc trong giáo hội. Nếu như ai ai cũng suy nghĩ như vậy th́ đưa đến hai kết quả: thứ nhất là huynh trưởng GĐPT toàn là những người độc thân, hoặc thứ hai là những kẻ độc thân th́ không bao giờ được làm "người lớn". Là một huynh trưởng GĐPT, một tổ chức với châm ngôn Bi Trí Dũng và lấy Phật pháp làm nền tảng th́ chúng ta không nên có lối suy nghĩ này.

Huynh trưởng lập gia đ́nh là một chuyện vui, nhưng ta không thể để cho chuyện vui đó làm ảnh hưởng đến lư tưởng, tương lai của một tổ chức. Một số anh chị đi trước đă vấp ngă, ta may mắn làm người đi sau, nên lấy đó làm kinh nghiệm. Trong quá tŕnh xây dựng và phát triển một tổ chức, những kẻ thất bại là những người có công nhiều nhất trong cho sự phát triển của tổ chức đó. Có sai lầm, ta mới có kinh nghiệm để đạt đến sự thành công, và trong giai đoạn đi đến sự thành công th́ cần phải có những cách giải quyết cho những khó khăn đă nêu ra. Sau đây là một vài đề nghị để đối phó với những khó khăn kia.

1. Nên tạo nhiều "sự ràng buộc" trong khi c̣n sinh hoạt

Là một huynh trưởng khi chưa có gia đ́nh, nếu biết nghĩ xa, th́ trong lúc c̣n sinh hoạt, nên tự tạo cho ḿnh những kỷ niệm đẹp, nên ghi nhớ lại những h́nh ảnh vui tươi, những giây phút thoải mái bên nhau đùa giỡn và làm việc, để sau này, khi lập gia đ́nh rồi th́ c̣n có một chút ǵ luyến tiếc mà không bị sự bận bịu làm lung lay lư trí. Nên tập xem các em như em ruột của ḿnh và xem GĐPT như là gia đ́nh riêng của ḿnh, th́ sau này cho dù có bận rộn cách mấy cũng không thể bỏ GĐPT được.

2. Đối tượng kết hôn nên cùng một tôn giáo, một lư tưởng

Tuy trong chuyện t́nh cảm rất khó nói, nhưng sự lựa chọn và quyết định đi đến hôn nhân là của chính ḿnh, không của ai khác, thế nên khi lựa chọn, khi quyết định chuyện hôn nhân, ta nên suy nghĩ cho kỹ, ta nên áp dụng châm ngôn Bi Trí Dũng để giúp cho ta quyết định không sai lạc. Người bạn đời, cần thiết là phải biết thông cảm cho nhau. Chúng ta c̣n là phàm phu th́ không ai toàn vẹn cả, nếu không thấu hiểu đối phương, không thông cảm cho đối phương được th́ khó mà t́m ra hạnh phúc. Yếu tố cho chúng ta có sự thông cảm đó chính là cùng một lư tưởng, cùng một tôn giáo. Vợ chồng th́ sống chung, nên cái ǵ cũng chung và cả đạo đến lư tưởng cũng chung luôn th́ mới mong có được niềm vui vĩnh cửu.

Đôi khi những người thân trong gia đ́nh của đối tượng mà người huynh trưởng kết hôn cũng rất quan trọng, cho nên người huynh trưởng không thể không để ư đến điểm này.

3. Nên hiểu rơ lư tưởng và mục đích trước khi làm huynh trưởng.

Như đă tŕnh bày rằng : Sau khi lập gia đ́nh th́ sẽ có rất nhiều chướng duyên, cản trở ta đến với GĐPT, cản trở ta phụng sự cho lư tưởng màu Lam. Thế nên điều cần thiết nhất khi làm huynh trưởng đó là phải có một lư tưởng vững chắc, hiểu rơ mục đích GĐPT cho tường tận, v́ những cái đó là chất keo, kéo ta trở về tiếp tục sinh hoạt trong khi gặp khó khăn. Muốn hiểu rơ và xây dựng một lư tưởng vững chắc th́ không phải dễ, cần có sự cần cù học hỏi và tinh tấn thực hành, huân tập những đức tánh tốt, v́ mọi người mà phục vụ th́ mới mong có được một lư tưởng không lay.

Trong những trại huấn luyện, nên trau giồi và dạy dỗ cho các em tường tận về lư tưởng màu Lam cũng như cách thức duy tŕ, v́ lư tưởng thường được nung đúc trong những dịp này. Hoặc khi đưa một người nào đó lên làm huynh trưởng th́ nên xét kỹ coi người đó đối với lư tưởng màu Lam có thấu hiểu và một ḷng duy tŕ hay không, bởi khi b́nh thường th́ có lẽ người đó có khả năng làm việc, nhưng khi lập gia đ́nh rồi, gặp nhiều trở ngại th́ e rằng sẽ không đủ năng lực để vượt qua. Điều cần thiết cho tổ chức đó là người huynh trưởng với phẩm chất chứ không phải là người huynh trưởng với số lượng.

4. Tập tánh nhẫn nại

Có mấy người hiểu lư do tại sao khi làm lễ cưới th́ cô dâu và chú rể lại đeo nhẫn cho nhau. Những chiếc nhẫn đó tuy là quư giá, nhưng lại không phải là của hộ thân, mà chính là sự nhắc nhở. Khi hai người sống chung với nhau th́ cần phải biết nhẫn nại mới mong được hạnh phúc, mà cái tánh nhẫn đó không thể có được nếu không chịu tu tập. Có tu tập, người huynh trưởng mới có đức độ, có khả năng làm việc mà không sợ gặp chướng duyên. Mà có đức độ, có khả năng, người huynh trưởng mới có thể thuyết phục được người bạn đời của ḿnh. Điều quan trọng là người huynh trưởng cần để ư, nên trau giồi ư chí và đức hạnh, tập kiên nhẫn, chịu đựng, khoan dung và thông cảm với nhau. 5. Nên làm tṛn bổn phận của ḿnh trong gia đ́nh.

Khổng Tử có nói "tu thân, tề gia, trị quốc, b́nh thiên hạ", thế nên, là người huynh trưởng, ta nên làm tṛn bổn phận của ḿnh trong gia đ́nh trước, th́ khi làm việc cho tổ chức sẽ không bị trở ngại. Cho dù là bổn phận của một người chồng hay vợ, cha hay mẹ, nếu như ta làm tṛn th́ sẽ được đối phương thương mến và tin tưởng hơn, và khi đă được người bạn đời tin tưởng rồi th́ làm việc ǵ cũng dễ, cũng thành công.

Hai chữ "bổn phận" đối với người nữ và nam có chút khác biệt. Người nữ th́ "xuất giá ṭng phu". Ở thời đại này danh từ "ṭng phu" đă bớt đi ư nghĩa "về nhà chồng" mà nghiêng nhiều về nghĩa "theo chồng". "Theo" đây là chấp nhận tư tưởng, nếp sống, v.v... của chồng, thế nên người nữ huynh trưởng phải rất khéo léo mới có thể làm tṛn bổn phận của ḿnh. C̣n người nam th́ chỉ cần làm sao cho gia đ́nh được cơm no áo ấm là đủ, cho nên nếu như có được công ăn việc làm ổn định th́ không c̣n trở ngại ǵ nhiều.

Tóm lại có vài điều mà người huynh trưởng cần nên ghi nhớ là:

• Ư thức về nhiệm vụ và bổn phận của một người huynh trưởng trong giai đoạn hiện tại.

• Sau khi lập gia đ́nh th́ lư tưởng màu Lam có c̣n là lư tưởng của cá nhân hay là lư tưởng của gia đ́nh?

• Vấn đề sinh kế cần phải được giải quyết: có chỗ đứng trong xă hội, có công ăn việc làm vững chắc th́ mới có thể đóng góp cụ thể và bền lâu cho tổ chức được.

Sau khi lập gia đ́nh rồi th́ không c̣n gắn bó với tổ chức chỉ là một khó khăn trong những khó khăn của người huynh trưởng mà thôi, nhưng đây cũng là một vấn đề mà đa số các huynh trưởng trẻ tuổi đang lo lắng. Có một số huynh trưởng không dám lập gia đ́nh chỉ v́ không biết sau đó sẽ ra sao, có c̣n thời gian để góp sức cho tổ chức nữa hay không. Với những lư do và đề nghị đă nêu trên, tuy là không được đầy đủ lắm, nhưng vẫn mong rằng nó có thể giúp cho các anh chị huynh trưởng phần nào vơi đi sự lo lắng kia.